ข้ามไปยังเนื้อหา
อุบัติเหตุทางตา

โรคเส้นประสาทตาจากการบาดเจ็บ

โรคเส้นประสาทตาจากการบาดเจ็บ (Traumatic Optic Neuropathy; TON) เป็นภาวะที่เกิดขึ้นเมื่อการกระแทกอย่างทื่อๆ ที่หน้าผากหรือบริเวณส่วนหน้า โดยเฉพาะเหนือคิ้ว ส่งแรงกระทำทางอ้อม (แรงที่แพร่กระจาย ไม่ใช่การกระแทกโดยตรง) ไปยังช่องเส้นประสาทตา ทำให้เกิดการฟกช้ำของเส้นประสาทตา สิ่งสำคัญคือไม่จำเป็นต้องเกี่ยวข้องกับกระดูกช่องเส้นประสาทตาหัก และการบาดเจ็บทางสายตาอย่างรุนแรงสามารถเกิดขึ้นได้แม้ในกรณีที่ไม่มีกระดูกหัก

โดยปกติจะเกิดขึ้นหลังการกระแทกอย่างทื่อๆ ที่บริเวณด้านบนด้านนอกของคิ้ว ดังนั้นในกรณีส่วนใหญ่จะพบเลือดออกใต้ผิวหนังหรือแผลฟกช้ำที่ด้านข้างของคิ้ว

การจำแนกประเภทตามพยาธิสรีรวิทยามีดังนี้:

  • โรคเส้นประสาทตาจากการบาดเจ็บ (การบาดเจ็บที่ส่วนช่องเส้นประสาทตา): พบบ่อยที่สุด แรงกระทำทางอ้อมทำลายเนื้อเส้นประสาทตาในบริเวณช่องเส้นประสาทตา
  • การบาดเจ็บของเส้นประสาทตาจากการบาดเจ็บ (การบาดเจ็บโดยตรง): พบได้น้อย การบาดเจ็บเชิงกลโดยตรงต่อเส้นประสาทตา
  • ชนิดกระดูกช่องเส้นประสาทตาหัก: การบาดเจ็บเกิดจากการกดทับเส้นประสาทตาโดยชิ้นส่วนกระดูก

TON ประมาณว่าเกิดขึ้นใน 0.5-5% ของการบาดเจ็บที่ศีรษะทั้งหมด กลไกการบาดเจ็บที่พบบ่อย ได้แก่ อุบัติเหตุจราจร การบาดเจ็บจากการกีฬา และการตกจากที่สูง โดยรูปแบบทั่วไปคือการกระแทกบริเวณเหนือคิ้วด้านนอก มีเพียง少数กรณีที่พบความผิดปกติของท่อประสาทตาในการเอกซเรย์ธรรมดาหรือซีทีสแกน

ในการระเบิดที่ท่าเรือเบรุตปี 2021 ผู้ป่วย 39 ราย (48 ตา) ที่เป็นเหยื่อระเบิดได้รับการประเมินทางจักษุวิทยา พบกระดูกเบ้าตาแตก 14 ตา (29.2%) การบาดเจ็บตาแบบเปิด 10 ตา (20.8%) และ 53.8% ต้องการการผ่าตัด 1) การบาดเจ็บจากการระเบิดอาจทำให้เกิด TON ได้เช่นกัน (สำหรับโรคเส้นประสาทตาจากการบาดเจ็บที่เกิดจากคลื่นกระแทก ดูหัวข้อ “สาเหตุและปัจจัยเสี่ยง”)

Q โรคเส้นประสาทตาจากการบาดเจ็บและการฉีกขาดของหัวประสาทตา (avulsion) แตกต่างกันอย่างไร?
A

โรคเส้นประสาทตาจากการบาดเจ็บเป็นโรคที่เส้นประสาทตาบริเวณท่อประสาทตาได้รับความเสียหายจากแรงทางอ้อมจากการกระแทกบริเวณคิ้ว ในทางตรงกันข้าม การฉีกขาดของหัวประสาทตา (avulsion) เป็นการบาดเจ็บรุนแรงที่เส้นประสาทตาถูกแยกออกทางกายภาพที่ระดับ lamina cribrosa และสามารถมองเห็นตำแหน่งที่ฉีกขาดได้ที่จอประสาทตาทันทีหลังการบาดเจ็บ ในโรคเส้นประสาทตาจากการบาดเจ็บ จอประสาทตามักจะปกติทันทีหลังการบาดเจ็บ ซึ่งเป็นจุดแยกแยะที่สำคัญ

อาการหลักคือความบกพร่องทางการมองเห็นที่เริ่มขึ้นทันทีหลังการบาดเจ็บ

  • ความบกพร่องของความคมชัดในการมองเห็น: ความรุนแรงตั้งแต่ไม่มีการรับรู้แสงจนถึงลดลงเล็กน้อย และมักรุนแรง
  • ความผิดปกติของลานสายตา: แสดงรูปแบบต่างๆ เช่น จุดบอดกลาง ลานสายตาแคบลงแบบศูนย์กลาง และตาบอดครึ่งซีกแนวนอน
  • ความผิดปกติของการมองเห็นสี: อาจเกิดความยากลำบากในการแยกแยะสีหรือความอิ่มตัวของสีลดลง
  • ความไวต่อความแตกต่างลดลง: แม้ว่าความคมชัดในการมองเห็นจะค่อนข้างดี แต่อาจมีความไวต่อความแตกต่างลดลง

การติดตามการเปลี่ยนแปลงตามเวลาหลังการบาดเจ็บมีความสำคัญต่อการวินิจฉัยและการจัดการ

ช่วงเวลาผลการตรวจจอประสาทตาผลการตรวจ OCT
ทันทีหลังได้รับบาดเจ็บปกติโดยทั่วไป (ไม่มีความผิดปกติของจอตา)การเปลี่ยนแปลงในระยะเฉียบพลันมีเพียงเล็กน้อย
2 สัปดาห์หลังได้รับบาดเจ็บเริ่มมีการเปลี่ยนแปลงของหัวประสาทตาความหนาของ GCC บางลงต่ำกว่าค่าปกติ
ตั้งแต่ 6-8 สัปดาห์หลังได้รับบาดเจ็บเป็นต้นไปการฝ่อของเส้นประสาทตาดำเนินไป และหัวประสาทตาซีดความหนาของ GCC คงที่หลังจากประมาณ 30-50 วัน

ความบกพร่องของรูม่านตาต่อแสงสัมพัทธ์ (RAPD) เป็นสิ่งตรวจพบที่สำคัญที่สุดในรายที่เป็นข้างเดียวหรือสองข้างไม่สมมาตร และยืนยันได้จากรูม่านตา Marcus-Gunn (การทดสอบไฟฉายส่ายเป็นบวกในตาข้างที่ได้รับผลกระทบ)

Q สามารถแยกโรคเส้นประสาทตาจากการบาดเจ็บออกได้หรือไม่ หากจอตาปกติทันทีหลังได้รับบาดเจ็บ?
A

ไม่สามารถแยกออกได้ ทันทีหลังได้รับบาดเจ็บ จอมักจะปกติ การฝ่อของเส้นประสาทตาและหัวประสาทตาซีดจะปรากฏหลังจาก 6-8 สัปดาห์ และความหนาของ GCC ที่บางลงใน OCT จะเริ่มเห็นประมาณ 2 สัปดาห์หลังได้รับบาดเจ็บ การพบจอตาปกติทันทีหลังได้รับบาดเจ็บไม่ใช่หลักฐานในการแยกการวินิจฉัย และการประเมินการทำงาน เช่น RAPD มีความสำคัญ

การบาดเจ็บทางอ้อมจากการกระแทกแบบทื่อ (กรณีทั่วไป)

หัวข้อที่มีชื่อว่า “การบาดเจ็บทางอ้อมจากการกระแทกแบบทื่อ (กรณีทั่วไป)”

การกระแทกแบบทื่อบริเวณเหนือคิ้วด้านนอกเป็นกลไกการบาดเจ็บที่พบบ่อยที่สุด แรงกระแทกส่งผ่านไปตามท่อประสาทตา ทำให้เกิดอาการบวมน้ำจากหลอดเลือดในเนื้อประสาทตา (ดูรายละเอียดในหัวข้อพยาธิสรีรวิทยา)

สาเหตุหลัก:

  • อุบัติเหตุทางถนน: พบบ่อยที่สุด การสัมผัสกับกระจกหน้ารถ ถุงลมนิรภัย หรือพวงมาลัย
  • การบาดเจ็บจากการกีฬา: การชนกับไม้เทนนิส ลูกบอล หรือพื้นดิน
  • อุบัติเหตุตกจากที่สูง: การกระแทกใบหน้าหรือหน้าผากกับพื้นดิน
  • การทำร้ายร่างกาย: การชกโดยตรงที่ใบหน้าด้วยกำปั้นหรือวัตถุทื่อ

คลื่นกระแทกจากแรงดันเกินของการระเบิด (blast overpressure) แพร่กระจายผ่านโครงสร้างตาไปยังเส้นประสาทตา ทำให้เกิดแรงเฉือนและความเครียดที่ทำลายเส้นใยประสาทตา ลักษณะเด่นคือไม่มีบาดแผลทะลุหรือการบาดเจ็บแบบทื่อรุนแรง และความเสียหายของเส้นประสาทตาสามารถเกิดขึ้นได้โดยไม่มีร่องรอยภายนอก

  • ทหาร เจ้าหน้าที่กู้ภัย และพลเรือนที่สัมผัสกับวัตถุระเบิดเป็นกลุ่มเสี่ยงสูง
  • 65-68% ของทหารที่ได้รับบาดเจ็บจากการระเบิดร่วมกับการบาดเจ็บที่สมอง (TBI) รายงานปัญหาทางการมองเห็น
  • ในแบบจำลองสัตว์ ได้รับการยืนยันความสัมพันธ์แบบขนาด-ตอบสนองระหว่างจำนวนครั้งที่สัมผัสกับแรงระเบิดทั้งหมดกับระดับความเสื่อมของเส้นประสาทตา
  • แบบจำลองสัตว์แสดงให้เห็นการเพิ่มขึ้นของ IL-1α และ IL-1β ในเส้นประสาทตาและจอประสาทตา
ผลการตรวจ CT ของโรคเส้นประสาทตาจากการบาดเจ็บ (กระดูกเบ้าตาหักและความเสียหายของเส้นประสาทตา)
Gómez Roselló E, Quiles Granado AM, Artajona Garcia M, et al. Facial fractures: classification and highlights for a useful report. Insights Imaging. 2020;11(1):49. Figure 2. PMID: 32193796; PMCID: PMC7082488; DOI: 10.1186/s13244-020-00847-w. License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/).
ในภาพ CT แกนของเบ้าตาแบบไม่ฉีดสี (a) ก้อนเลือดที่ขั้วหลังลูกตาลามไปถึงจานประสาทตา (หัวลูกศร) และ (b) ชิ้นส่วนกระดูกภายในกรวยกล้ามเนื้อทำให้เกิดการบาดเจ็บของเส้นประสาทตา (ลูกศรดำ: ชิ้นส่วนกระดูก, ลูกศรขาว: เส้นประสาทตาขาด)

สิ่งที่สำคัญที่สุดในการวินิจฉัยโรคเส้นประสาทตาคือ การทดสอบรีเฟล็กซ์แสงสลับ (swinging flashlight test) ในตาข้างที่ได้รับผลกระทบ รูม่านตาจะขยายเมื่อส่องแสง ยืนยัน RAPD บวก (Marcus-Gunn pupil) แม้ว่าการมองเห็นและผลตรวจอวัยวะภายในตาจะดี แต่ผลนี้บ่งชี้ว่ามีการบาดเจ็บของเส้นประสาทตา

การประเมินทำโดยการรวมการตรวจต่อไปนี้:

การตรวจผลการตรวจหลักข้อควรระวัง
การทดสอบรีเฟล็กซ์แสงสลับRAPD บวก (สำคัญที่สุด)อาจให้ผลลบลวงในกรณีที่ตาทั้งสองข้างมีความผิดปกติเท่าเทียมกัน
การตรวจวัดสายตาและลานสายตาจุดบอดกลาง, การแคบลงแบบศูนย์กลาง, ตาบอดครึ่งซีกแนวนอนแม้ปกติ อาจมีความผิดปกติทางการทำงานอื่นๆ ที่ซ่อนอยู่
เอกซเรย์ธรรมดา (ถ่ายภาพคลองประสาทตา)กระดูกคลองประสาทตาหักหรือผิดรูปยังใช้เป็นเครื่องมือเสริมแม้ CT จะแพร่หลายแล้ว
CT (เบ้าตาและกะโหลกศีรษะ)กระดูกหักของท่อประสาทตา ตำแหน่งชิ้นกระดูก ความผิดรูปประมาณ 20% ของกระดูกหักถูกมองข้าม
MRI (ลำดับ STIR)ประสาทตาบวม การเปลี่ยนแปลงภายในปลอกมีประโยชน์ในการแยกแยะรอยโรคที่ต้องผ่าตัด (เช่น เลือดคั่งในปลอก)
OCTความหนา GCC บางลงตามเวลาเริ่มติดตามผล 2 สัปดาห์หลังการบาดเจ็บ
VEP (ศักย์ไฟฟ้าที่เกิดจากการกระตุ้นการเห็น)การนำสัญญาณช้าลง แอมพลิจูดลดลงการประเมินการทำงานของประสาทตาอย่างเป็นกลาง
ความไวต่อความเปรียบต่างเชิงพื้นที่ผิดปกติแม้การมองเห็นความเปรียบต่างสูงปกติความไวสูงในการตรวจจับความผิดปกติของการทำงาน
  • การฉีกขาดของประสาทตา (avulsion): การฉีกขาดทางกายภาพที่ระดับ lamina cribrosa สามารถตรวจพบได้โดยตรงที่จอตา
  • โรคประสาทตาอักเสบจากบาดเจ็บ: เมื่อมีส่วนประกอบของการอักเสบจากกลไกภูมิต้านตนเอง
  • โรคประสาทตาอักเสบ (แบบทำลายปลอกไมอีลิน): มักมีอาการ Uhthoff sign และปวดตา
  • ความผิดปกติทางการมองเห็นที่ไม่ใช่จากสารอินทรีย์: การแยกจากความผิดปกติทางการมองเห็นเชิงหน้าที่ RAPD เป็นลบ
  • โรคจอตา: จอตาช้ำ (commotio retinae), จอตาลอก, รอยโรคที่จุดรับภาพ
Q เป็นไปได้หรือไม่ที่จะมีโรคประสาทตาเหตุบาดเจ็บแม้การมองเห็นดี?
A

ได้ ในโรคประสาทตาเหตุบาดเจ็บ แม้การมองเห็นจะค่อนข้างดี แต่อาจมีความผิดปกติของลานสายตา ความไวต่อความแตกต่างลดลง ความผิดปกติของการมองเห็นสี และ RAPD เป็นบวก การประเมินด้วยการมองเห็นความแตกต่างสูงเพียงอย่างเดียวอาจพลาดความเสียหาย การตรวจ RAPD (swinging flashlight test) เป็นสิ่งจำเป็น

ประเมินการมองเห็นและการบาดเจ็บร่วมบริเวณเบ้าตาและศีรษะแต่เนิ่นๆ พร้อมตรวจสอบว่ามีการกดเบียดโดยชิ้นกระดูกหรือก้อนเลือดหรือไม่ โดยเฉพาะใน TON ชนิดทางอ้อม ยังไม่มีฉันทามติว่าควรให้ความสำคัญกับการรักษาด้วยสเตียรอยด์ การเปิดคลองประสาทตา หรือการสังเกตอาการ และยังไม่มีการยืนยันความเหนือกว่าอย่างชัดเจนของการรักษาด้วยยาหรือการผ่าตัด4)10) ด้านล่างนี้จะแยกแสดงวัตถุประสงค์ของการรักษาออกจากวิธีการที่ใช้ในการศึกษา

การรักษาด้วยยา

ตัวอย่างการให้สเตียรอยด์: ในการทดลองแบบสุ่มมีกลุ่มควบคุมของ Entezari และคณะ ผู้ป่วย 31 รายที่ได้รับบาดเจ็บภายใน 7 วัน ถูกแบ่งเป็นกลุ่มรักษา 16 ราย ซึ่งได้รับเมทิลเพรดนิโซโลน 250 มก. ทางหลอดเลือดดำทุก 6 ชั่วโมงเป็นเวลา 3 วัน ตามด้วยเพรดนิโซโลน 1 มก./กก. รับประทานเป็นเวลา 14 วัน เมื่อครบ 3 เดือน การมองเห็นและอัตราการปรับดีขึ้นของการมองเห็นไม่แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญจากกลุ่มยาหลอก 15 ราย11) วิธีนี้เป็นรูปแบบการให้ยาที่ใช้ในการทดลอง ไม่ได้แสดงถึงขนาดยาหรือระยะเวลาที่แนะนำให้ใช้กับทุกราย

ตัวอย่างการใช้ยาที่เพิ่มแรงดันออสโมติกร่วม: Hokazono และคณะรายงานผู้ป่วย 1 รายที่กระดูกหักของคลองประสาทตาร่วมกับการกดเบียดเส้นประสาทตาจากชิ้นกระดูก โดยใช้แมนนิทอลร่วมกับสเตียรอยด์หลังการผ่าตัดลดแรงกด12) นี่เป็นรายงานผู้ป่วยของการรักษาร่วมที่รวมการผ่าตัด ไม่ได้สนับสนุนประสิทธิผลของแมนนิทอลเพียงอย่างเดียวหรือการใช้ร่วมเป็นแบบแผนใน TON โดยทั่วไป

การผ่าตัดรักษา

การเปิดคลองประสาทตา: มีข้อโต้แย้งมากมายเกี่ยวกับข้อบ่งชี้ในการผ่าตัดแบบเปิด ยกเว้นกรณีที่เส้นประสาทตาถูกทำลายอย่างชัดเจนจากความผิดปกติของคลองประสาทตาอย่างรุนแรงหรือการเคลื่อนของชิ้นกระดูกขนาดใหญ่ หลายคนเห็นว่าการลดอาการบวมน้ำในเนื้อประสาทตาทำได้ยากโดยการผ่าตัด

การส่องกล้องทางจมูก: ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา สามารถทำหัตถการแบบรุกรานน้อยที่สุดโดยใช้วิธีการส่องกล้องทางจมูกได้

ข้อบ่งชี้ที่จำกัด: กรณีที่มีความผิดปกติของคลองประสาทตาอย่างรุนแรงหรือการเคลื่อนของชิ้นกระดูกขนาดใหญ่เป็นเกณฑ์สำหรับข้อบ่งชี้

  • กรณีรุนแรงที่การสูญเสียการรับรู้แสงไม่ฟื้นตัวในเวลาอันสั้น: ตอบสนองต่อการรักษาได้ไม่ดี
  • การประเมินตามเวลา: ติดตามการเปลี่ยนแปลงของการมองเห็น ลานสายตา และการฝ่อของเส้นประสาทตา แม้การใช้ยาในกรณีที่เวลาผ่านไปหลังการบาดเจ็บจะยังได้รับการพิจารณา แต่ผลในการปรับปรุงการมองเห็นยังไม่ได้รับการยืนยัน4)10)
  • การฟื้นตัวตามธรรมชาติ: ในโรคเส้นประสาทตาจากการบาดเจ็บทั่วไป มีรายงานการฟื้นตัวตามธรรมชาติในสัดส่วนหนึ่ง และในเด็กถือว่ามีการพยากรณ์โรคดีกว่าผู้ใหญ่

ข้อค้นพบจาก IONTS (การศึกษานานาชาติเกี่ยวกับการบาดเจ็บของเส้นประสาทตา)

หัวข้อที่มีชื่อว่า “ข้อค้นพบจาก IONTS (การศึกษานานาชาติเกี่ยวกับการบาดเจ็บของเส้นประสาทตา)”

ใน IONTS มีการเปรียบเทียบระหว่างการรักษาด้วยสเตียรอยด์ การเปิดคลองประสาทตา และการสังเกต และไม่มีวิธีใดที่แสดงความเหนือกว่าอย่างมีนัยสำคัญ 2) การเลือกการรักษาขึ้นอยู่กับการประเมินเป็นรายบุคคล โดยพิจารณาสภาพร่างกายโดยรวม ความรุนแรงของการบาดเจ็บ และการมีกระดูกหัก

Q การรักษาด้วยสเตียรอยด์มีประสิทธิภาพแค่ไหน?
A

โดยเฉพาะใน TON ชนิดทางอ้อม ยังไม่มีการยืนยันผลที่เหนือกว่าการสังเกตอาการ10) การทดลองแบบสุ่มมีกลุ่มควบคุมในผู้ป่วย 31 รายศึกษาวิธีให้เมทิลเพรดนิโซโลนทางหลอดเลือดดำตามด้วยเพรดนิโซโลนรับประทาน แต่เมื่อครบ 3 เดือนไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญของการปรับดีขึ้นของการมองเห็นเมื่อเทียบกับยาหลอก11) เนื่องจากมีการฟื้นตัวตามธรรมชาติ จึงไม่สามารถตัดสินประสิทธิผลของยาได้จากการปรับดีขึ้นหลังการรักษาเพียงอย่างเดียว2)3)

ยังคงมีการถกเถียงเกี่ยวกับประสิทธิผลของสเตียรอยด์ขนาดสูง นอกเหนือจากรายงานหลัง IONTS ที่ไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญของผลลัพธ์ด้านการมองเห็นระหว่างกลุ่มไม่ได้รับการรักษา กลุ่มสเตียรอยด์ และกลุ่มเปิดคลองประสาทตา การทบทวนอย่างเป็นระบบของ Cochrane ก็ยังไม่แสดงประสิทธิผลที่ชัดเจนของสเตียรอยด์ต่อโรคเส้นประสาทตาจากการบาดเจ็บ3) การทบทวนอย่างเป็นระบบในช่วงหลังยังสรุปด้วยว่า หลักฐานคุณภาพสูงสำหรับสเตียรอยด์ การผ่าตัด และการสังเกตอาการล้วนมีอยู่น้อย4) นอกจากนี้ การทดลอง MRC CRASH ในผู้ป่วยบาดเจ็บศีรษะรายงานว่าอัตราการเสียชีวิตเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญในกลุ่มที่ได้รับเมทิลเพรดนิโซโลน จึงจำเป็นต้องพิจารณาการให้ยาอย่างระมัดระวังโดยคำนึงถึงการมีหรือไม่มีการบาดเจ็บศีรษะร่วม5)6)

การเปิดคลองประสาทตาด้วยการส่องกล้องทางจมูกอาจเลือกใช้เป็นวิธีการผ่าตัดที่มีการรุกรานน้อย แต่ยังจำเป็นต้องสะสมข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับเกณฑ์การพิจารณาและผลลัพธ์ระยะยาว มีรายงานแนวโน้มว่าอัตราการปรับดีขึ้นสูงกว่าเมื่อผ่าตัดในระยะแรกหลังได้รับบาดเจ็บ โดยเฉพาะภายใน 3 วัน7) ในทางกลับกัน เมตาอะนาลิซิสที่เปรียบเทียบการลดแรงกดด้วยการผ่าตัดกับการรักษาแบบอนุรักษ์นิยมให้ผลไม่สอดคล้องกัน และยังไม่มีการทดลองแบบสุ่มมีกลุ่มควบคุมที่ได้รับการยืนยัน8)9)

6. พยาธิสรีรวิทยาและกลไกการเกิดโรคโดยละเอียด

หัวข้อที่มีชื่อว่า “6. พยาธิสรีรวิทยาและกลไกการเกิดโรคโดยละเอียด”

สาเหตุหลักของการบาดเจ็บเส้นประสาทตาคิดว่าเป็นภาวะสมองบวมชนิดหลอดเลือด (vasogenic edema) ภายในเนื้อเส้นประสาทตา (เนื้อเยื่อที่เทียบเท่ากับสารสีขาวในสมอง) ที่เกิดจากการกระแทก เป็นพยาธิสภาพเดียวกับสมองบวมจากการกระแทกศีรษะ และการบาดเจ็บโดยตรงต่อเส้นใยประสาทตาในช่องเส้นประสาทตาจากก้อนเลือดหรือเศษกระดูกนั้นพบได้น้อย

ภาวะสมองบวมชนิดหลอดเลือดนี้จะกดทับเส้นประสาทตาภายในช่องกระดูก (ช่องเส้นประสาทตา) และทำให้ความผิดปกติของการไหลเวียนเลือด ภาวะขาดเลือด และความเสียหายของแอกซอนดำเนินไปโดยกลไกคล้ายกับ compartment syndrome

คลื่นกระแทกที่เกิดจากแรงดันเกินของการระเบิดจะแพร่ผ่านโครงสร้างของตา ทำให้เกิดแรงเฉือนและความเครียดต่อเส้นใยประสาทตา ส่งผลให้เกิดการบาดเจ็บของแอกซอนแบบเฉือน (shear axonal injury) ซึ่งนำไปสู่การอักเสบของเส้นประสาทและความผิดปกติของการทำงาน ไม่พบการบาดเจ็บระดับมหภาค แต่ในระดับเนื้อเยื่อจะเกิดความเสียหายของแอกซอน gliosis และการอักเสบ

ในแบบจำลองสัตว์ (Rex และคณะ) ยืนยันว่า:

  • ความดันลูกตาสูงขึ้นชั่วคราว
  • การตายของเซลล์ปมประสาทจอตา (RGC) และการเสื่อมของแอกซอนทั่วเส้นประสาทตา
  • การเพิ่มขึ้นแบบเลือกสรรของ IL-1α และ IL-1β ในเส้นประสาทตาและจอตา (ไซโตไคน์อื่นไม่เปลี่ยนแปลง)
  • ความสัมพันธ์แบบขนาด-การตอบสนองระหว่างจำนวนครั้งที่สัมผัสกับการระเบิดและระดับของการเสื่อมของเส้นประสาท

ต้อหิน

ทิศทางการเสื่อมของแอกซอน: การเสื่อมจากส่วนปลายไปยังส่วนต้น

การเปลี่ยนแปลงของเนื้อเยื่อ: เกิดการปรับโครงสร้างของแอสโทรไซต์ (astrocyte remodeling)

การอักเสบ: ไซโตไคน์หลายชนิดเพิ่มขึ้น

โรคเส้นประสาทตาจากการบาดเจ็บโดยตรง

ตำแหน่งที่เสียหาย: มีตำแหน่งที่เสียหายชัดเจน

การดำเนินโรค: การเสื่อมของแอกซอนอย่างรวดเร็วและก้าวหน้า และการตายของเซลล์

กลไก: การกดทับทางกลโดยตรงและการเฉือนเป็นหลัก

TON ที่เกิดจากการระเบิด

ตำแหน่งที่เสียหาย: ไม่มีการบาดเจ็บที่มองเห็นได้ด้วยตาเปล่า ผลกระทบในวงกว้างจากคลื่นกระแทก

การอักเสบ: รูปแบบการเพิ่มขึ้นที่จำกัดเฉพาะ IL-1α และ IL-1β

ลักษณะเฉพาะ: แสดงพยาธิสภาพทางประสาทที่แตกต่างจากโรคต้อหินและโรคเส้นประสาทตาจากการบาดเจ็บโดยตรง

7. งานวิจัยล่าสุดและแนวโน้มในอนาคต (รายงานระยะการวิจัย)

หัวข้อที่มีชื่อว่า “7. งานวิจัยล่าสุดและแนวโน้มในอนาคต (รายงานระยะการวิจัย)”

ด้านล่างนี้คือตัวเลือกการรักษาในระยะการวิจัย

การรักษาสถานะการวิจัยหมายเหตุ
อีริโทรพอยอิติน (EPO)การศึกษานำร่องรายงานการปรับปรุงผลลัพธ์ในผู้ป่วยโรคเส้นประสาทตาจากการบาดเจ็บ (Kashkouli และคณะ)
siRNA ของ Caspase-2แบบจำลองสัตว์อยู่ระหว่างการตรวจสอบในแบบจำลองการบาดเจ็บตาจากคลื่นกระแทกในอากาศ (Thomas และคณะ)
ปัจจัยป้องกันระบบประสาท (เช่น BDNF)ขั้นตอนการวิจัยพื้นฐานกำลังดำเนินการวิจัยที่มุ่งยับยั้งปัจจัยการเสื่อมของระบบประสาทและการอักเสบ
การฉีดเข้าแก้วตาแบบจำลองสัตว์การให้ยา 1 วันหลังการบาดเจ็บอาจเพิ่มแอกซอนที่เสื่อม (Naguib และคณะ) ควรระมัดระวังในการให้ยาในระยะเฉียบพลัน

ในการศึกษานำร่องโดย Kashkouli และคณะ การให้ EPO แก่ผู้ป่วยโรคเส้นประสาทตาจากการบาดเจ็บช่วยปรับปรุงผลลัพธ์ทางสายตา การประยุกต์ใช้โดยตรงกับชนิดที่เกิดจากคลื่นกระแทกจำเป็นต้องมีการวิจัยเพิ่มเติม

การวิจัยที่มุ่งเสริมสร้างปัจจัยป้องกันระบบประสาทและการสร้างเส้นประสาทใหม่ รวมถึงการยับยั้งปัจจัยการเสื่อมของระบบประสาทและการอักเสบกำลังดำเนินอยู่ และคาดว่าจะนำไปใช้ทางคลินิกในอนาคต

1. ภาวะเส้นประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บที่เกิดจากแรงระเบิดคืออะไร?

หัวข้อที่มีชื่อว่า “1. ภาวะเส้นประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บที่เกิดจากแรงระเบิดคืออะไร?”

ภาวะเส้นประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บที่เกิดจากแรงระเบิด (Blast-Induced Traumatic Optic Neuropathy; BON) เป็นชนิดย่อยของภาวะเส้นประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บ (TON) โดยมีลักษณะคือเส้นประสาทตาได้รับความเสียหายจากคลื่นกระแทกที่ส่งผ่านโครงสร้างของดวงตาหลังได้รับแรงดันเกินจากการระเบิด โดยไม่มีบาดแผลทะลุหรือการบาดเจ็บแบบทื่อรุนแรง

ภาวะเส้นประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บที่เกิดจากแรงระเบิดเป็นโรคที่เป็นปัญหาในบริบททางทหาร อุตสาหกรรม และพลเรือน

  • มีรายงานการศึกษาว่าทหารที่บาดเจ็บจากการระเบิดประมาณ 20% มีสัญญาณของการบาดเจ็บที่ตาในช่วง 2 สัปดาห์ถึง 7 ปีหลังได้รับบาดเจ็บ (2011)
  • ในรายที่มีการบาดเจ็บสมองจากการกระทบกระเทือน (TBI) ร่วมด้วย แม้ว่าการมองเห็นจะยังคงค่อนข้างดี ก็ยังพบความผิดปกติของการทำงานด้านการมองเห็น เช่น การมองเห็นด้วยตาทั้งสองข้าง ลานสายตา และการเคลื่อนไหวของลูกตา ได้บ่อย 1
  • ในสัตว์ทดลอง พบความสัมพันธ์แบบขนาด-ตอบสนองระหว่างจำนวนครั้งที่ได้รับแรงระเบิดทั้งหมดกับระดับของการเสื่อมสภาพของเส้นประสาทตา 2
Q ภาวะเส้นประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บที่เกิดจากแรงระเบิด (BON) ต่างจากภาวะเส้นประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บทั่วไป (TON) อย่างไร?
A

ภาวะเส้นประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บมักเกิดจากการกระแทกแบบปิด เช่น อุบัติเหตุทางรถยนต์ หรือการบาดเจ็บแบบทะลุทะลวง แต่ภาวะเส้นประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บที่เกิดจากแรงระเบิดมีลักษณะเด่นคือ เส้นประสาทตาได้รับความเสียหายจากคลื่นกระแทกของระเบิดเพียงอย่างเดียว โดยไม่มีการบาดเจ็บแบบทะลุทะลวงหรือการกระแทกแบบปิดรุนแรง ความผิดปกติของเส้นประสาทตาอาจเกิดขึ้นได้แม้ไม่มีร่องรอยการบาดเจ็บภายนอกที่ชัดเจน

ความผิดปกติของการมองเห็นในภาวะเส้นประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บที่เกิดจากแรงระเบิดมีตั้งแต่เล็กน้อยจนถึงรุนแรง

  • ตามัว: เป็นหนึ่งในอาการที่ผู้ป่วยรายงานบ่อยที่สุด
  • ลานสายตาขาดหาย: ขอบเขตและรูปแบบแตกต่างกันได้ ตั้งแต่จุดบอดกลางไปจนถึงการสูญเสียลานสายตารอบนอก
  • การเปลี่ยนแปลงการรับสี: แยกสีได้ยากขึ้น หรือสีดูซีดจาง.
  • การมองเห็นลดลง: ตั้งแต่ลดลงเล็กน้อยจนถึงสูญเสียการมองเห็นรุนแรง.

พบอาการแสดงต่อไปนี้ ควรสังเกตว่าแม้ความสามารถในการมองเห็นแบบคอนทราสต์สูงยังคงอยู่ ก็อาจมีความผิดปกติของการทำงานหลายอย่างแฝงอยู่.

อาการแสดงเนื้อหา
การมองเห็นลดลงเล็กน้อยถึงรุนแรง แตกต่างกันมากในแต่ละคน
ความผิดปกติของการรับสีสับสนสีและการแยกสีลดลง
RAPDพบได้สำคัญในกรณีที่เป็นข้างเดียวหรือสองข้างไม่สมมาตร
ความบกพร่องของลานสายตาการประเมินเชิงปริมาณด้วย Humphrey visual field test
การบางลงของ RNFLการเปลี่ยนแปลงของชั้นเส้นใยประสาทจอตาที่ตรวจพบด้วย OCT
ความหน่วงของ VEP เพิ่มขึ้นการนำกระแสไฟฟ้าในระบบการมองเห็นช้าลง
ความไวต่อคอนทราสต์เชิงพื้นที่ลดลงอาจพบความผิดปกติได้แม้ความสามารถในการมองเห็นแบบคอนทราสต์สูงปกติ

ขั้วประสาทตาในระยะแรกจะบวม และท้ายที่สุดจะลุกลามไปเป็นฝ่อของเส้นประสาทตาและ RNFL หายไปบน OCT Cockerham และคณะ แนะนำให้ประเมินอย่างครอบคลุม ไม่ใช่เฉพาะความสามารถในการมองเห็นแบบคอนทราสต์สูง แต่รวมถึงความไวต่อคอนทราสต์เชิงพื้นที่ การตรวจลานสายตา และการมองเห็นสีด้วย1 การสำรวจ VFQ-25 แสดงให้เห็นว่าคุณภาพชีวิตของทหารผ่านศึกที่สัมผัสแรงระเบิดต่ำกว่าคนสุขภาพดี รวมถึงผู้ป่วยเบาหวาน ต้อหิน และปลอกประสาทเสื่อมแข็ง อย่างมีนัยสำคัญ3

Q แม้การมองเห็นดี ยังเป็นไปได้ไหมที่จะมีภาวะประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บจากแรงระเบิด?
A

เป็นไปได้ แม้ความสามารถในการมองเห็นแบบคอนทราสต์สูงยังคงอยู่ ก็อาจมีความผิดปกติของลานสายตา ความไวต่อคอนทราสต์เชิงพื้นที่ลดลง และการแยกสีผิดพลาดได้ หากประเมินเพียงความสามารถในการมองเห็นแบบคอนทราสต์สูง อาจพลาดความเสียหายไป

คลื่นกระแทกจากแรงดันเกินจากการระเบิด (blast overpressure) ถูกส่งผ่านโครงสร้างของตาไปยังเส้นประสาทตา และแรงเฉือนกับความเครียดทำให้เส้นใยประสาทตาเสียหาย ความแตกต่างสำคัญจากโรคเส้นประสาทตาบาดเจ็บชนิดอื่นคือเกิดขึ้นโดยไม่มีบาดแผลทะลุหรือการกระแทกทื่อโดยตรง

  • การสัมผัสจากการทำงาน: ทหาร เจ้าหน้าที่กู้ภัย ผู้จัดการวัตถุระเบิด
  • อยู่ใกล้แหล่งระเบิด: อยู่ใกล้ IED (อุปกรณ์ระเบิดแสวงเครื่อง) และอาวุธขนาดใหญ่
  • ความรุนแรงของแรงดันเกินจากการระเบิด: ยิ่งแรงดันเกินมาก ความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บยิ่งสูง
  • การสัมผัสซ้ำ: มีการแสดงความสัมพันธ์แบบขนาด-ตอบสนองในแบบจำลองสัตว์
  • มีการบาดเจ็บสมองจากการกระแทกหรือกลุ่มอาการหลังการกระทบกระเทือน: เพิ่มอัตราความบกพร่องของการทำงานการมองเห็น
Q จะลดความเสี่ยงของโรคเส้นประสาทตาบาดเจ็บจากการระเบิดได้อย่างไร?
A

การสวมอุปกรณ์ป้องกัน (แว่นตาเฉพาะและหมวกนิรภัย) เป็นพื้นฐาน ในแบบจำลองสัตว์พบว่าการสัมผัสซ้ำมีความสัมพันธ์แบบขนาด-ตอบสนองกับภาวะเสื่อมของระบบประสาท ดังนั้นการจำกัดจำนวนครั้งของการสัมผัสจึงเป็นมาตรการป้องกันที่สำคัญเช่นกัน

การวินิจฉัยภาวะเส้นประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บที่เกิดจากแรงระเบิดต้องอาศัยการซักประวัติอย่างครอบคลุมและการตรวจหลายด้าน ควรถามอย่างละเอียดเกี่ยวกับระยะห่างจากจุดระเบิด ระยะเวลาที่สัมผัส การใช้อุปกรณ์ป้องกัน โรคตาที่มีอยู่เดิม และการมีบาดเจ็บที่สมองจากการกระแทกหรือไม่

การตรวจทางคลินิก

การทดสอบการมองเห็น: วัดการมองเห็นแบบคอนทราสต์สูง แม้ผลจะดี ก็อาจยังมีความผิดปกติของการทำงานอื่น ๆ ได้

การตอบสนองของรูม่านตา (RAPD): เป็นข้อมูลเชิงวัตถุที่สำคัญในกรณีที่เป็นข้างเดียวหรือสองข้างไม่สมมาตร

การเคลื่อนไหวของลูกตา: จำเป็นเพื่อ排除การบาดเจ็บร่วม

การทดสอบความไวต่อคอนทราสต์เชิงพื้นที่: ตรวจพบความผิดปกติที่จำเพาะต่อภาวะเส้นประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บที่เกิดจากแรงระเบิด

Humphrey visual field (HVF): ประเมินรูปแบบและขอบเขตของการสูญเสียลานสายตาเชิงปริมาณ

VEP (visual evoked potential): ประเมินกิจกรรมไฟฟ้าของระบบการมองเห็น พบว่าระยะเวลาแฝงยาวขึ้นในภาวะเส้นประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บที่เกิดจากแรงระเบิด

การตรวจภาพ

OCT: ตรวจพบการบางลงของ RNFL (ชั้นใยประสาทจอประสาทตา) และการเปลี่ยนแปลงของขั้วประสาทตาได้โดยไม่รุกราน

OCT-A: ในภาวะเส้นประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บทางอ้อม มีรายงานการบางลงของชั้นจอประสาทตาตามเวลาและการลดลงของหลอดเลือดขนาดเล็ก และมีแนวโน้มพบรูปแบบคล้ายกันในภาวะเส้นประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บที่เกิดจากแรงระเบิด

CT เบ้าตา: ใช้เพื่อแยกภาวะกระดูกหักของคลองประสาทตา เศษกระดูก และเลือดคั่งในปลอกประสาทตา

MRI: ใช้เพื่อแยกรอยโรคที่รักษาได้ด้วยการผ่าตัด (กระดูกหักของคลอง, เลือดคั่งในปลอก)

การประเมินคุณภาพชีวิตด้านการมองเห็น (VFQ-25 + NOS): Lemke และคณะใช้เพื่อประเมินคุณภาพชีวิตที่เกี่ยวข้องกับการมองเห็นในทหารผ่านศึกที่ได้รับสัมผัสแรงระเบิด มีรายงานว่าคุณภาพชีวิตต่ำกว่าคนสุขภาพดีและผู้ป่วยโรคเบาหวาน ต้อหิน และปลอกประสาทเสื่อมแข็งอย่างมีนัยสำคัญ3

ควรแยกจากโรคต่อไปนี้

  • ภาวะเส้นประสาทตาบาดเจ็บจากอุบัติเหตุ: แตกต่างตรงที่เกิดจากการบาดเจ็บแบบทู่หรือแบบทะลุ
  • การบาดเจ็บสมองจากอุบัติเหตุ: เนื่องจากอาการทางการมองเห็นทับซ้อนกัน จึงต้องพิจารณาภาวะร่วมเสมอ
  • ประสาทตาอักเสบ: โรคอักเสบที่เกิดจากกลไกภูมิคุ้มกันทำลายตนเอง เริ่มด้วยการมองเห็นลดลงฉับพลันในตาข้างเดียวและปวดตา และควรระวังความสัมพันธ์กับปลอกประสาทเสื่อมแข็งและโรคเส้นประสาทตาและไขสันหลังอักเสบแบบเดอวีก์. ลักษณะเด่นคือปรากฏการณ์ Uhthoff (การมองเห็นลดลงชั่วคราวหลังอาบน้ำหรือออกกำลังกาย)
  • ภาวะเส้นประสาทตาหลุดขาด: เส้นประสาทตาหลุดแยกจากการบาดเจ็บรุนแรง
  • การสูญเสียการมองเห็นแบบไม่เป็นรอยโรค: แยกจากความบกพร่องการมองเห็นเชิงหน้าที่
  • โรคจอประสาทตา: เลือดออกก่อนจอประสาทตา ในจอประสาทตา และใต้จอประสาทตา, แผลฉีกของคอรอยด์, จอประสาทตาหลุดลอก, จอประสาทตาฟกช้ำ

ยังไม่มีแนวทางเฉพาะสำหรับภาวะประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บที่เกิดจากแรงระเบิด นอกจากนี้ยังไม่มีฉันทามติที่เพียงพอเกี่ยวกับการรักษาทางการแพทย์ของภาวะประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บ และในปัจจุบันการดูแลประคับประคองเป็นหัวใจสำคัญของการรักษา

  • การควบคุมความดันลูกตา: หากพบความดันลูกตาสูง ให้ใช้การรักษาเพื่อลดความดันลูกตา
  • การจัดการการอักเสบ: ดำเนินการตามความเหมาะสมตามระดับการอักเสบ
  • การฟื้นฟูการมองเห็น: การฟื้นฟูเพื่อใช้ประโยชน์จากการทำงานของการมองเห็นที่ยังเหลืออยู่ให้มากที่สุด
  • การติดตามต่อเนื่อง: การตรวจตาและการตรวจลานสายตาเป็นประจำเป็นสิ่งจำเป็น

ใช้ในผู้ป่วยภาวะประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บ แต่บทบาทการรักษาในภาวะประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บที่เกิดจากแรงระเบิดยังเป็นที่ถกเถียงกัน ในการเปรียบเทียบเดกซาเมทาโซนและเมทิลเพรดนิโซโลนทางหลอดเลือดดำ ไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญของผลลัพธ์ด้านการมองเห็น

การพยากรณ์โรคมีความหลากหลายและขึ้นอยู่กับความรุนแรงของการบาดเจ็บระยะแรก ความมีประสิทธิผลของการรักษา และการตอบสนองของแต่ละบุคคล

  • มีรายงานการฟื้นตัวได้เองใน 15–30% ของผู้ป่วยภาวะประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บโดยทั่วไป
  • เด็กที่เป็นภาวะประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บประมาณ 40% มีการมองเห็นดีขึ้นได้เอง
  • เนื่องจากไม่ได้มีการบาดเจ็บทางกายภาพ จึงเชื่อว่าพยากรณ์โรคโดยรวมของโรคเส้นประสาทตาอักเสบจากการบาดเจ็บจากแรงระเบิดอาจดีกว่าโรคเส้นประสาทตาอักเสบจากการบาดเจ็บ แต่หลักฐานที่สนับสนุนโดยตรงในขณะนี้ยังไม่เพียงพอ
  • ในการสำรวจ VFQ-25 คุณภาพชีวิตของผู้ที่สัมผัสแรงระเบิดต่ำกว่าผู้ป่วยโรคตาเรื้อรังจำนวนมาก
Q มีการรักษามาตรฐานที่ยอมรับแล้วสำหรับโรคเส้นประสาทตาอักเสบจากการบาดเจ็บที่เกิดจากแรงระเบิดหรือไม่?
A

ยังไม่มีแนวทางเฉพาะสำหรับโรคนี้ และยังไม่มีฉันทามติเพียงพอเกี่ยวกับการรักษาโรคเส้นประสาทตาอักเสบจากการบาดเจ็บ ปัจจุบันจึงเน้นการรักษาประคับประคองเป็นหลัก ได้แก่ การควบคุมความดันในลูกตา การควบคุมการอักเสบ และการฟื้นฟูการมองเห็น บางครั้งมีการใช้คอร์ติโคสเตียรอยด์ แต่ประสิทธิผลยังเป็นที่ถกเถียง

6. พยาธิสรีรวิทยาและกลไกการเกิดโรคโดยละเอียด

หัวข้อที่มีชื่อว่า “6. พยาธิสรีรวิทยาและกลไกการเกิดโรคโดยละเอียด”

คลื่นกระแทกที่เกิดจากแรงดันเกินจากการระเบิดแพร่ผ่านโครงสร้างของตาและก่อให้เกิดแรงเฉือนและความเครียดต่อเส้นใยประสาทตา สิ่งนี้ทำให้เกิดการบาดเจ็บของแอกซอนจากแรงเฉือน และดำเนินไปสู่การอักเสบของระบบประสาทและความผิดปกติของการทำงาน ไม่พบการบาดเจ็บที่เห็นได้ชัดด้วยตาเปล่า แต่ในระดับเนื้อเยื่อพบการบาดเจ็บของแอกซอน ภาวะ gliosis และการอักเสบ

ชั้นเซลล์ปมประสาท ชั้นนิวเคลียสชั้นใน และเส้นประสาทตา ถือเป็นโครงสร้างที่เปราะบางเป็นพิเศษ (Wang et al.)

ในแบบจำลองหนูของ Bernardo-Colón et al. และ Rex et al. (การทดลองที่ให้ลมอัดแรงดันโดยตรงกับตา) พบข้อสังเกตดังต่อไปนี้2

  • ทำให้ความดันลูกตาสูงขึ้นชั่วคราว
  • เกิดการตายของเซลล์ปมประสาทจอประสาทตา (RGC) และการเสื่อมของแอกซอนทั่วเส้นประสาทตา
  • การบกพร่องของการลำเลียงแอกซอนแบบแอนเทอโรเกรดไปยัง superior colliculus จะเริ่มปรากฏในบริเวณการฉายภาพของจอประสาทตาส่วนรอบนอก
  • พื้นที่กลียลของเส้นประสาทตาเพิ่มขึ้น (การเปลี่ยนแปลงชั่วคราวของเนื้อเยื่อแอสโตรไซต์)
  • IL-1α และ IL-1β เพิ่มขึ้นในเส้นประสาทตาและจอประสาทตา (ไม่มีการเปลี่ยนแปลงของไซโตไคน์อื่น)

ในแบบจำลองสัตว์ฟันแทะ TBI จากแรงระเบิดอีกแบบหนึ่งของ Mohan และคณะ ยังพบว่าการสะท้อนแสงของรูม่านตาลดลง ความผิดปกติของ pERG แบบสองระยะ (ลดลงเฉียบพลันภายใน 24 ชั่วโมงและลดลงเรื้อรังที่ 4 เดือน) และ RNFL บางลงที่ 3 เดือน และการสูญเสียเฉพาะที่ของชั้นเซลล์ปมประสาทและการบาดเจ็บของเส้นประสาทตาได้รับการสนับสนุนทางพยาธิวิทยา4.

การเปรียบเทียบทางพยาธิวิทยากับโรคเส้นประสาทตาอื่น

หัวข้อที่มีชื่อว่า “การเปรียบเทียบทางพยาธิวิทยากับโรคเส้นประสาทตาอื่น”

ต้อหิน

ทิศทางของการเสื่อมของแอกซอน: การเสื่อมจากส่วนปลายไปส่วนต้น

การเปลี่ยนแปลงของเนื้อเยื่อ: เกิดการปรับโครงสร้างของแอสโตรไซต์

การอักเสบ: ไซโตไคน์หลายชนิดเพิ่มขึ้น

โรคเส้นประสาทตาจากการบาดเจ็บโดยตรง

ตำแหน่งที่ได้รับบาดเจ็บ: มีตำแหน่งบาดเจ็บที่ชัดเจน

การดำเนินโรค: การเสื่อมของแอกซอนและการตายของเซลล์เป็นไปอย่างรวดเร็วและต่อเนื่อง

กลไก: ส่วนใหญ่เกิดจากการกดทับและแรงเฉือนทางกลโดยตรง

โรคเส้นประสาทตาบาดเจ็บจากระเบิด

ตำแหน่งที่ได้รับบาดเจ็บ: ไม่พบการบาดเจ็บที่มองเห็นด้วยตาเปล่า มีผลกระทบกว้างขวางจากคลื่นกระแทก

การอักเสบ: รูปแบบการเพิ่มขึ้นจำกัดอยู่ที่ IL-1α และ IL-1β

ลักษณะ: แสดงพยาธิสภาพของเส้นประสาทที่เป็นเอกลักษณ์ แตกต่างจากต้อหินและโรคเส้นประสาทตาบาดเจ็บโดยตรง


7. งานวิจัยล่าสุดและแนวโน้มในอนาคต (รายงานระยะวิจัย)

หัวข้อที่มีชื่อว่า “7. งานวิจัยล่าสุดและแนวโน้มในอนาคต (รายงานระยะวิจัย)”

ตัวเลือกการรักษาที่อยู่ในระยะวิจัยแสดงไว้ด้านล่าง

การรักษาสถานะการวิจัยหมายเหตุ
อีริโทรโพอีติน (EPO)การศึกษานำร่องมีรายงานว่าผลลัพธ์ดีขึ้นในผู้ป่วยโรคเส้นประสาทตาบาดเจ็บ (Kashkouli et al.)
การฉีดเข้าวุ้นตา (รวมถึง anti-VEGF)แบบจำลองสัตว์อาจเป็นอันตรายในระยะเฉียบพลัน (ดูด้านล่าง)
siRNA ของแคสเปส-2แบบจำลองสัตว์อยู่ระหว่างการศึกษาในแบบจำลองการบาดเจ็บของตาที่เกิดจากการระเบิดของอากาศ (Thomas et al.)

ในการศึกษานำร่องของ Kashkouli และคณะ ได้ให้ recombinant human EPO ทางหลอดเลือดดำติดต่อกัน 3 วันแก่ผู้ป่วยโรคประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บแบบอ้อม 7 ราย และรายงานว่าการมองเห็นสุดท้ายดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญเมื่อเทียบกับผู้ป่วย 8 รายในกลุ่มสังเกต (p=0.012)5 จำเป็นต้องมีการศึกษาต่อไปเพื่อประยุกต์ใช้โดยตรงกับโรคประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บที่เกิดจากแรงระเบิด

ในแบบจำลองหนูของ Naguib และคณะ กลุ่มที่ได้รับการฉีดสารบัฟเฟอร์เข้าวุ้นตาในวันที่ 1 หลังการบาดเจ็บแบบปิด พบว่า ERG ลดลง ความเสียหายต่อเส้นประสาทตาแย่ลง และไซโตไคน์อักเสบ (IL-1α และ IL-1β) เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง6 การให้ยาในระยะเฉียบพลันอาจเป็นอันตราย จึงต้องระวังเวลาในการให้ยา

Thomas และคณะประเมิน siRNA ต้าน caspase-2 ในแบบจำลองหนู bITON; แม้การให้ยาก่อนการระเบิดจะมีแนวโน้มช่วยปกป้องเส้นใยประสาท แต่การให้ยาหลังการระเบิดทำให้การอักเสบภายในตาแย่ลง และไม่เกิดผลปกป้องระบบประสาท7.

ขณะนี้มีการวิจัยที่มุ่งเสริมปัจจัยปกป้องระบบประสาทและปัจจัยฟื้นฟูระบบประสาท รวมทั้งยับยั้งปัจจัยการเสื่อมของระบบประสาทและการอักเสบ

  1. Kheir WJ, Bhatt U, Shields R, et al. Ophthalmic Injuries After the Port of Beirut Blast. JAMA Ophthalmol. 2021;139(4):494-497.
  2. Levin LA, Beck RW, Joseph MP, Seiff S, Kraker R.. The treatment of traumatic optic neuropathy: the International Optic Nerve Trauma Study. Ophthalmology. 1999;106(7):1268-1277. doi:10.1016/s0161-6420(99)00707-1. PMID:10406604.
  3. Yu-Wai-Man P, Griffiths PG. Steroids for traumatic optic neuropathy. Cochrane Database Syst Rev. 2013;(6):CD006032. PMID:23771729.
  4. Blanch RJ, Joseph IJ, Cockerham K. Traumatic optic neuropathy management: a systematic review. Eye (Lond). 2024;38(12):2312-2318. PMID:38862644.
  5. Roberts I, Yates D, Sandercock P, et al; CRASH trial collaborators. Effect of intravenous corticosteroids on death within 14 days in 10008 adults with clinically significant head injury (MRC CRASH trial): randomised placebo-controlled trial. Lancet. 2004;364(9442):1321-1328. PMID:15474134.
  6. Steinsapir KD, Goldberg RA. Traumatic optic neuropathy: an evolving understanding. Am J Ophthalmol. 2011;151(6):928-933.e2. PMID:21529765.
  7. Yu B, Ma Y, Tu Y, Wu W. The Outcome of Endoscopic Transethmosphenoid Optic Canal Decompression for Indirect Traumatic Optic Neuropathy with No-Light-Perception. J Ophthalmol. 2016;2016:6492858. PMID:27965891.
  8. Martinez-Perez R, Albonette-Felicio T, Hardesty DA, Carrau RL, Prevedello DM. Outcome of the surgical decompression for traumatic optic neuropathy: a systematic review and meta-analysis. Neurosurg Rev. 2021;44(2):633-641. PMID:32088777.
  9. Fallahzadeh M, Veisi A, Tajari F, et al. The Management of Traumatic Optic Neuropathy: A Systematic Review and Meta-Analysis. Arch Acad Emerg Med. 2024;13(1):e19. PMID:39670238.
  10. Wladis EJ, Aakalu VK, Sobel RK, et al. Interventions for Indirect Traumatic Optic Neuropathy: A Report by the American Academy of Ophthalmology. Ophthalmology. 2021;128(6):928-937. doi:10.1016/j.ophtha.2020.10.038. PMID:33161071.
  11. Entezari M, Rajavi Z, Sedighi N, Daftarian N, Sanagoo M. High-dose intravenous methylprednisolone in recent traumatic optic neuropathy; a randomized double-masked placebo-controlled clinical trial. Graefes Arch Clin Exp Ophthalmol. 2007;245(9):1267-1271. doi:10.1007/s00417-006-0441-0. PMID:17265030.
  12. Hokazono Y, Umezawa H, Kurokawa Y, Ogawa R. Optic Canal Decompression with a Lateral Approach for Optic Nerve Injury Associated with Traumatic Optic Canal Fracture. Plast Reconstr Surg Glob Open. 2019;7(10):e2489. doi:10.1097/GOX.0000000000002489. PMID:31772908.
  1. Cockerham GC, Goodrich GL, Weichel ED, Orcutt JC, Rizzo JF, Bower KS, Schuchard RA. Eye and visual function in traumatic brain injury. J Rehabil Res Dev. 2009;46(6):811-818. PMID: 20104404 ↩ ↩2

  2. Bernardo-Colón A, Vest V, Cooper ML, Naguib SA, Calkins DJ, Rex TS. Progression and Pathology of Traumatic Optic Neuropathy From Repeated Primary Blast Exposure. Front Neurosci. 2019;13:719. PMID: 31354422 ↩ ↩2

  3. Lemke S, Cockerham GC, Glynn-Milley C, Cockerham KP. Visual quality of life in veterans with blast-induced traumatic brain injury. JAMA Ophthalmol. 2013;131(12):1602-1609. PMID: 24136237 ↩ ↩2

  4. Mohan K, Kecova H, Hernandez-Merino E, Kardon RH, Harper MM. Retinal ganglion cell damage in an experimental rodent model of blast-mediated traumatic brain injury. Invest Ophthalmol Vis Sci. 2013;54(5):3440-3450. PMID: 23620426 / PMCID: PMC4597486 ↩

  5. Kashkouli MB, Pakdel F, Sanjari MS, Haghighi A, Nojomi M, Homaee MH, Heirati A. Erythropoietin: a novel treatment for traumatic optic neuropathy-a pilot study. Graefes Arch Clin Exp Ophthalmol. 2011;249(5):731-736. PMID: 20890611 ↩

  6. Naguib SA, Bernardo-Colón A, Rex TS. Intravitreal injection worsens outcomes in a mouse model of indirect traumatic optic neuropathy from closed globe injury. Exp Eye Res. 2020;202:108369. PMID: 33238184 / PMCID: PMC8117180 ↩

  7. Thomas CN, Bernardo-Colón A, Courtie E, Essex G, Rex TS, Blanch RJ, Ahmed Z. Effects of intravitreal injection of siRNA against caspase-2 on retinal and optic nerve degeneration in air blast induced ocular trauma. Sci Rep. 2021;11(1):16839. PMID: 34413361 ↩

คัดลอกข้อความบทความแล้ววางในผู้ช่วย AI ที่คุณต้องการใช้