สรุปโรคนี้
โรคเส้นประสาทตา จากการบาดเจ็บ (TON) คือการบาดเจ็บของเส้นประสาทตา ที่เกิดจากแรงกระทำทางอ้อมต่อช่องเส้นประสาทตา จากการกระแทกบริเวณคิ้วอย่างทื่อๆ
ทันทีหลังการบาดเจ็บ ไม่สามารถแยกโรคเส้นประสาทตา ออกได้แม้ว่าจอประสาทตา จะปกติ ฝ่อของเส้นประสาทตา จะดำเนินไปหลังจาก 6-8 สัปดาห์หลังการบาดเจ็บ
การยืนยันความบกพร่องของรูม่านตา ชนิดรับรู้แสงสัมพัทธ์ (RAPD บวก) โดยการทดสอบด้วยไฟฉายส่ายเป็นกุญแจสำคัญในการวินิจฉัย
ประมาณ 20% ของกระดูกช่องเส้นประสาทตา หักไม่ถูกตรวจพบใน CT ดังนั้นจึงไม่สามารถแยกความเป็นไปได้ของโรคเส้นประสาทตา จากการบาดเจ็บแม้ไม่มีกระดูกหัก
ควรประเมินการทำงานของการมองเห็น และการบาดเจ็บร่วมตั้งแต่เนิ่นๆ ใน TON ชนิดทางอ้อม ยังไม่ยืนยันว่าการรักษาด้วยสเตียรอยด์ หรือการผ่าตัดเปิดช่องเส้นประสาทตา ทำให้การทำงานของการมองเห็น ดีขึ้นมากกว่าการเฝ้าดูอาการ10)
มีรายงานวิธีให้สเตียรอยด์ โดยละเอียดและกรณีการใช้ยาที่เพิ่มแรงดันออสโมติกร่วมด้วย แต่ยังไม่ใช่แนวทางการรักษาที่เป็นมาตรฐานเดียวกัน10)11)12)
ข้อบ่งชี้ในการผ่าตัดเปิดช่องเส้นประสาทตา ยังเป็นที่ถกเถียงกันมาก และจำกัดเฉพาะกรณีที่มีการผิดรูปอย่างชัดเจนหรือชิ้นส่วนกระดูกเคลื่อน
โรคเส้นประสาทตา จากการบาดเจ็บ (Traumatic Optic Neuropathy ; TON) เป็นภาวะที่เกิดขึ้นเมื่อการกระแทกอย่างทื่อๆ ที่หน้าผากหรือบริเวณส่วนหน้า โดยเฉพาะเหนือคิ้ว ส่งแรงกระทำทางอ้อม (แรงที่แพร่กระจาย ไม่ใช่การกระแทกโดยตรง) ไปยังช่องเส้นประสาทตา ทำให้เกิดการฟกช้ำของเส้นประสาทตา สิ่งสำคัญคือไม่จำเป็นต้องเกี่ยวข้องกับกระดูกช่องเส้นประสาทตา หัก และการบาดเจ็บทางสายตาอย่างรุนแรงสามารถเกิดขึ้นได้แม้ในกรณีที่ไม่มีกระดูกหัก
โดยปกติจะเกิดขึ้นหลังการกระแทกอย่างทื่อๆ ที่บริเวณด้านบนด้านนอกของคิ้ว ดังนั้นในกรณีส่วนใหญ่จะพบเลือดออกใต้ผิวหนังหรือแผลฟกช้ำที่ด้านข้างของคิ้ว
การจำแนกประเภทตามพยาธิสรีรวิทยามีดังนี้:
โรคเส้นประสาทตา จากการบาดเจ็บ (การบาดเจ็บที่ส่วนช่องเส้นประสาทตา ) : พบบ่อยที่สุด แรงกระทำทางอ้อมทำลายเนื้อเส้นประสาทตา ในบริเวณช่องเส้นประสาทตา
การบาดเจ็บของเส้นประสาทตา จากการบาดเจ็บ (การบาดเจ็บโดยตรง) : พบได้น้อย การบาดเจ็บเชิงกลโดยตรงต่อเส้นประสาทตา
ชนิดกระดูกช่องเส้นประสาทตา หัก : การบาดเจ็บเกิดจากการกดทับเส้นประสาทตา โดยชิ้นส่วนกระดูก
TON ประมาณว่าเกิดขึ้นใน 0.5-5% ของการบาดเจ็บที่ศีรษะทั้งหมด กลไกการบาดเจ็บที่พบบ่อย ได้แก่ อุบัติเหตุจราจร การบาดเจ็บจากการกีฬา และการตกจากที่สูง โดยรูปแบบทั่วไปคือการกระแทกบริเวณเหนือคิ้วด้านนอก มีเพียง少数กรณีที่พบความผิดปกติของท่อประสาทตาในการเอกซเรย์ธรรมดาหรือซีทีสแกน
ในการระเบิดที่ท่าเรือเบรุตปี 2021 ผู้ป่วย 39 ราย (48 ตา) ที่เป็นเหยื่อระเบิดได้รับการประเมินทางจักษุวิทยา พบกระดูกเบ้าตา แตก 14 ตา (29.2%) การบาดเจ็บตาแบบเปิด 10 ตา (20.8%) และ 53.8% ต้องการการผ่าตัด 1) การบาดเจ็บจากการระเบิดอาจทำให้เกิด TON ได้เช่นกัน (สำหรับโรคเส้นประสาทตา จากการบาดเจ็บที่เกิดจากคลื่นกระแทก ดูหัวข้อ “สาเหตุและปัจจัยเสี่ยง”)
Q
โรคเส้นประสาทตาจากการบาดเจ็บและการฉีกขาดของหัวประสาทตา (avulsion) แตกต่างกันอย่างไร?
A
โรคเส้นประสาทตา จากการบาดเจ็บเป็นโรคที่เส้นประสาทตา บริเวณท่อประสาทตาได้รับความเสียหายจากแรงทางอ้อมจากการกระแทกบริเวณคิ้ว ในทางตรงกันข้าม การฉีกขาดของหัวประสาทตา (avulsion) เป็นการบาดเจ็บรุนแรงที่เส้นประสาทตา ถูกแยกออกทางกายภาพที่ระดับ lamina cribrosa และสามารถมองเห็นตำแหน่งที่ฉีกขาดได้ที่จอประสาทตา ทันทีหลังการบาดเจ็บ ในโรคเส้นประสาทตา จากการบาดเจ็บ จอประสาทตา มักจะปกติทันทีหลังการบาดเจ็บ ซึ่งเป็นจุดแยกแยะที่สำคัญ
อาการหลักคือความบกพร่องทางการมองเห็น ที่เริ่มขึ้นทันทีหลังการบาดเจ็บ
ความบกพร่องของความคมชัดในการมองเห็น : ความรุนแรงตั้งแต่ไม่มีการรับรู้แสงจนถึงลดลงเล็กน้อย และมักรุนแรง
ความผิดปกติของลานสายตา : แสดงรูปแบบต่างๆ เช่น จุดบอดกลาง ลานสายตาแคบลงแบบศูนย์กลาง และตาบอดครึ่งซีกแนวนอน
ความผิดปกติของการมองเห็นสี : อาจเกิดความยากลำบากในการแยกแยะสีหรือความอิ่มตัวของสีลดลง
ความไวต่อความแตกต่าง ลดลง : แม้ว่าความคมชัดในการมองเห็น จะค่อนข้างดี แต่อาจมีความไวต่อความแตกต่าง ลดลง
การติดตามการเปลี่ยนแปลงตามเวลาหลังการบาดเจ็บมีความสำคัญต่อการวินิจฉัยและการจัดการ
ช่วงเวลา ผลการตรวจจอประสาทตา ผลการตรวจ OCT ทันทีหลังได้รับบาดเจ็บ ปกติโดยทั่วไป (ไม่มีความผิดปกติของจอตา) การเปลี่ยนแปลงในระยะเฉียบพลันมีเพียงเล็กน้อย 2 สัปดาห์หลังได้รับบาดเจ็บ เริ่มมีการเปลี่ยนแปลงของหัวประสาทตา ความหนาของ GCC บางลงต่ำกว่าค่าปกติ ตั้งแต่ 6-8 สัปดาห์หลังได้รับบาดเจ็บเป็นต้นไป การฝ่อของเส้นประสาทตา ดำเนินไป และหัวประสาทตาซีด ความหนาของ GCC คงที่หลังจากประมาณ 30-50 วัน
ความบกพร่องของรูม่านตา ต่อแสงสัมพัทธ์ (RAPD ) เป็นสิ่งตรวจพบที่สำคัญที่สุดในรายที่เป็นข้างเดียวหรือสองข้างไม่สมมาตร และยืนยันได้จากรูม่านตา Marcus-Gunn (การทดสอบไฟฉายส่ายเป็นบวกในตาข้างที่ได้รับผลกระทบ)
Q
สามารถแยกโรคเส้นประสาทตาจากการบาดเจ็บออกได้หรือไม่ หากจอตาปกติทันทีหลังได้รับบาดเจ็บ?
A
ไม่สามารถแยกออกได้ ทันทีหลังได้รับบาดเจ็บ จอมักจะปกติ การฝ่อของเส้นประสาทตา และหัวประสาทตาซีดจะปรากฏหลังจาก 6-8 สัปดาห์ และความหนาของ GCC ที่บางลงใน OCT จะเริ่มเห็นประมาณ 2 สัปดาห์หลังได้รับบาดเจ็บ การพบจอตาปกติทันทีหลังได้รับบาดเจ็บไม่ใช่หลักฐานในการแยกการวินิจฉัย และการประเมินการทำงาน เช่น RAPD มีความสำคัญ
การกระแทกแบบทื่อบริเวณเหนือคิ้วด้านนอกเป็นกลไกการบาดเจ็บที่พบบ่อยที่สุด แรงกระแทกส่งผ่านไปตามท่อประสาทตา ทำให้เกิดอาการบวมน้ำจากหลอดเลือดในเนื้อประสาทตา (ดูรายละเอียดในหัวข้อพยาธิสรีรวิทยา )
สาเหตุหลัก:
อุบัติเหตุทางถนน : พบบ่อยที่สุด การสัมผัสกับกระจกหน้ารถ ถุงลมนิรภัย หรือพวงมาลัย
การบาดเจ็บจากการกีฬา : การชนกับไม้เทนนิส ลูกบอล หรือพื้นดิน
อุบัติเหตุตกจากที่สูง : การกระแทกใบหน้าหรือหน้าผากกับพื้นดิน
การทำร้ายร่างกาย : การชกโดยตรงที่ใบหน้าด้วยกำปั้นหรือวัตถุทื่อ
คลื่นกระแทกจากแรงดันเกินของการระเบิด (blast overpressure) แพร่กระจายผ่านโครงสร้างตาไปยังเส้นประสาทตา ทำให้เกิดแรงเฉือนและความเครียดที่ทำลายเส้นใยประสาทตา ลักษณะเด่นคือไม่มีบาดแผลทะลุหรือการบาดเจ็บแบบทื่อรุนแรง และความเสียหายของเส้นประสาทตา สามารถเกิดขึ้นได้โดยไม่มีร่องรอยภายนอก
ทหาร เจ้าหน้าที่กู้ภัย และพลเรือนที่สัมผัสกับวัตถุระเบิดเป็นกลุ่มเสี่ยงสูง
65-68% ของทหารที่ได้รับบาดเจ็บจากการระเบิดร่วมกับการบาดเจ็บที่สมอง (TBI) รายงานปัญหาทางการมองเห็น
ในแบบจำลองสัตว์ ได้รับการยืนยันความสัมพันธ์แบบขนาด-ตอบสนองระหว่างจำนวนครั้งที่สัมผัสกับแรงระเบิดทั้งหมดกับระดับความเสื่อมของเส้นประสาทตา
แบบจำลองสัตว์แสดงให้เห็นการเพิ่มขึ้นของ IL-1α และ IL-1β ในเส้นประสาทตา และจอประสาทตา
Gómez Roselló E, Quiles Granado AM, Artajona Garcia M, et al. Facial fractures: classification and highlights for a useful report. Insights Imaging. 2020;11(1):49. Figure 2. PMID: 32193796; PMCID: PMC7082488; DOI: 10.1186/s13244-020-00847-w. License: CC BY 4.0 (
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ ).
ในภาพ CT แกนของเบ้าตา แบบไม่ฉีดสี (a) ก้อนเลือดที่ขั้วหลังลูกตาลามไปถึงจานประสาทตา (หัวลูกศร) และ (b) ชิ้นส่วนกระดูกภายในกรวยกล้ามเนื้อทำให้เกิดการบาดเจ็บของเส้นประสาทตา (ลูกศรดำ: ชิ้นส่วนกระดูก, ลูกศรขาว: เส้นประสาทตา ขาด)
สิ่งที่สำคัญที่สุดในการวินิจฉัยโรคเส้นประสาทตา คือ การทดสอบรีเฟล็กซ์แสงสลับ (swinging flashlight test) ในตาข้างที่ได้รับผลกระทบ รูม่านตา จะขยายเมื่อส่องแสง ยืนยัน RAPD บวก (Marcus-Gunn pupil) แม้ว่าการมองเห็น และผลตรวจอวัยวะภายในตาจะดี แต่ผลนี้บ่งชี้ว่ามีการบาดเจ็บของเส้นประสาทตา
การประเมินทำโดยการรวมการตรวจต่อไปนี้:
การตรวจ ผลการตรวจหลัก ข้อควรระวัง การทดสอบรีเฟล็กซ์แสงสลับ RAPD บวก (สำคัญที่สุด)อาจให้ผลลบลวงในกรณีที่ตาทั้งสองข้างมีความผิดปกติเท่าเทียมกัน การตรวจวัดสายตา และลานสายตาจุดบอดกลาง , การแคบลงแบบศูนย์กลาง, ตาบอดครึ่งซีกแนวนอนแม้ปกติ อาจมีความผิดปกติทางการทำงานอื่นๆ ที่ซ่อนอยู่ เอกซเรย์ธรรมดา (ถ่ายภาพคลองประสาทตา) กระดูกคลองประสาทตาหักหรือผิดรูป ยังใช้เป็นเครื่องมือเสริมแม้ CT จะแพร่หลายแล้ว CT (เบ้าตา และกะโหลกศีรษะ) กระดูกหักของท่อประสาทตา ตำแหน่งชิ้นกระดูก ความผิดรูป ประมาณ 20% ของกระดูกหักถูกมองข้าม MRI (ลำดับ STIR) ประสาทตาบวม การเปลี่ยนแปลงภายในปลอก มีประโยชน์ในการแยกแยะรอยโรคที่ต้องผ่าตัด (เช่น เลือดคั่งในปลอก) OCT ความหนา GCC บางลงตามเวลา เริ่มติดตามผล 2 สัปดาห์หลังการบาดเจ็บ VEP (ศักย์ไฟฟ้าที่เกิดจากการกระตุ้นการเห็น)การนำสัญญาณช้าลง แอมพลิจูดลดลง การประเมินการทำงานของประสาทตาอย่างเป็นกลาง ความไวต่อความเปรียบต่างเชิงพื้นที่ ผิดปกติแม้การมองเห็น ความเปรียบต่างสูงปกติ ความไวสูงในการตรวจจับความผิดปกติของการทำงาน
การฉีกขาดของประสาทตา (avulsion) : การฉีกขาดทางกายภาพที่ระดับ lamina cribrosa สามารถตรวจพบได้โดยตรงที่จอตา
โรคประสาทตาอักเสบ จากบาดเจ็บ : เมื่อมีส่วนประกอบของการอักเสบจากกลไกภูมิต้านตนเอง
โรคประสาทตาอักเสบ (แบบทำลายปลอกไมอีลิน) : มักมีอาการ Uhthoff sign และปวดตา
ความผิดปกติทางการมองเห็น ที่ไม่ใช่จากสารอินทรีย์ : การแยกจากความผิดปกติทางการมองเห็นเชิงหน้าที่ RAPD เป็นลบ
โรคจอตา : จอตาช้ำ (commotio retinae), จอตาลอก, รอยโรคที่จุดรับภาพ
Q
เป็นไปได้หรือไม่ที่จะมีโรคประสาทตาเหตุบาดเจ็บแม้การมองเห็นดี?
A
ได้ ในโรคประสาทตาเหตุบาดเจ็บ แม้การมองเห็น จะค่อนข้างดี แต่อาจมีความผิดปกติของลานสายตา ความไวต่อความแตกต่าง ลดลง ความผิดปกติของการมองเห็นสี และ RAPD เป็นบวก การประเมินด้วยการมองเห็น ความแตกต่างสูงเพียงอย่างเดียวอาจพลาดความเสียหาย การตรวจ RAPD (swinging flashlight test) เป็นสิ่งจำเป็น
ประเมินการมองเห็น และการบาดเจ็บร่วมบริเวณเบ้าตา และศีรษะแต่เนิ่นๆ พร้อมตรวจสอบว่ามีการกดเบียดโดยชิ้นกระดูกหรือก้อนเลือดหรือไม่ โดยเฉพาะใน TON ชนิดทางอ้อม ยังไม่มีฉันทามติว่าควรให้ความสำคัญกับการรักษาด้วยสเตียรอยด์ การเปิดคลองประสาทตา หรือการสังเกตอาการ และยังไม่มีการยืนยันความเหนือกว่าอย่างชัดเจนของการรักษาด้วยยาหรือการผ่าตัด 4)10) ด้านล่างนี้จะแยกแสดงวัตถุประสงค์ของการรักษาออกจากวิธีการที่ใช้ในการศึกษา
การรักษาด้วยยา
ตัวอย่างการให้สเตียรอยด์ : ในการทดลองแบบสุ่มมีกลุ่มควบคุมของ Entezari และคณะ ผู้ป่วย 31 รายที่ได้รับบาดเจ็บภายใน 7 วัน ถูกแบ่งเป็นกลุ่มรักษา 16 ราย ซึ่งได้รับเมทิลเพรดนิโซโลน 250 มก. ทางหลอดเลือดดำทุก 6 ชั่วโมงเป็นเวลา 3 วัน ตามด้วยเพรดนิโซโลน 1 มก./กก. รับประทานเป็นเวลา 14 วัน เมื่อครบ 3 เดือน การมองเห็น และอัตราการปรับดีขึ้นของการมองเห็น ไม่แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญจากกลุ่มยาหลอก 15 ราย11) วิธีนี้เป็นรูปแบบการให้ยาที่ใช้ในการทดลอง ไม่ได้แสดงถึงขนาดยาหรือระยะเวลาที่แนะนำให้ใช้กับทุกราย
ตัวอย่างการใช้ยาที่เพิ่มแรงดันออสโมติกร่วม : Hokazono และคณะรายงานผู้ป่วย 1 รายที่กระดูกหักของคลองประสาทตาร่วมกับการกดเบียดเส้นประสาทตา จากชิ้นกระดูก โดยใช้แมนนิทอลร่วมกับสเตียรอยด์ หลังการผ่าตัดลดแรงกด12) นี่เป็นรายงานผู้ป่วยของการรักษาร่วมที่รวมการผ่าตัด ไม่ได้สนับสนุนประสิทธิผลของแมนนิทอลเพียงอย่างเดียวหรือการใช้ร่วมเป็นแบบแผนใน TON โดยทั่วไป
การผ่าตัดรักษา
การเปิดคลองประสาทตา : มีข้อโต้แย้งมากมายเกี่ยวกับข้อบ่งชี้ในการผ่าตัดแบบเปิด ยกเว้นกรณีที่เส้นประสาทตา ถูกทำลายอย่างชัดเจนจากความผิดปกติของคลองประสาทตาอย่างรุนแรงหรือการเคลื่อนของชิ้นกระดูกขนาดใหญ่ หลายคนเห็นว่าการลดอาการบวมน้ำในเนื้อประสาทตาทำได้ยากโดยการผ่าตัด
การส่องกล้องทางจมูก : ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา สามารถทำหัตถการแบบรุกรานน้อยที่สุดโดยใช้วิธีการส่องกล้องทางจมูกได้
ข้อบ่งชี้ที่จำกัด : กรณีที่มีความผิดปกติของคลองประสาทตาอย่างรุนแรงหรือการเคลื่อนของชิ้นกระดูกขนาดใหญ่เป็นเกณฑ์สำหรับข้อบ่งชี้
กรณีรุนแรงที่การสูญเสียการรับรู้แสงไม่ฟื้นตัวในเวลาอันสั้น : ตอบสนองต่อการรักษาได้ไม่ดี
การประเมินตามเวลา : ติดตามการเปลี่ยนแปลงของการมองเห็น ลานสายตา และการฝ่อของเส้นประสาทตา แม้การใช้ยาในกรณีที่เวลาผ่านไปหลังการบาดเจ็บจะยังได้รับการพิจารณา แต่ผลในการปรับปรุงการมองเห็น ยังไม่ได้รับการยืนยัน4)10)
การฟื้นตัวตามธรรมชาติ : ในโรคเส้นประสาทตา จากการบาดเจ็บทั่วไป มีรายงานการฟื้นตัวตามธรรมชาติในสัดส่วนหนึ่ง และในเด็กถือว่ามีการพยากรณ์โรคดีกว่าผู้ใหญ่
ใน IONTS มีการเปรียบเทียบระหว่างการรักษาด้วยสเตียรอยด์ การเปิดคลองประสาทตา และการสังเกต และไม่มีวิธีใดที่แสดงความเหนือกว่าอย่างมีนัยสำคัญ 2) การเลือกการรักษาขึ้นอยู่กับการประเมินเป็นรายบุคคล โดยพิจารณาสภาพร่างกายโดยรวม ความรุนแรงของการบาดเจ็บ และการมีกระดูกหัก
Q
การรักษาด้วยสเตียรอยด์มีประสิทธิภาพแค่ไหน?
A
โดยเฉพาะใน TON ชนิดทางอ้อม ยังไม่มีการยืนยันผลที่เหนือกว่าการสังเกตอาการ10) การทดลองแบบสุ่มมีกลุ่มควบคุมในผู้ป่วย 31 รายศึกษาวิธีให้เมทิลเพรดนิโซโลนทางหลอดเลือดดำตามด้วยเพรดนิโซโลนรับประทาน แต่เมื่อครบ 3 เดือนไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญของการปรับดีขึ้นของการมองเห็น เมื่อเทียบกับยาหลอก11) เนื่องจากมีการฟื้นตัวตามธรรมชาติ จึงไม่สามารถตัดสินประสิทธิผลของยาได้จากการปรับดีขึ้นหลังการรักษาเพียงอย่างเดียว2)3)
ยังคงมีการถกเถียงเกี่ยวกับประสิทธิผลของสเตียรอยด์ ขนาดสูง นอกเหนือจากรายงานหลัง IONTS ที่ไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญของผลลัพธ์ด้านการมองเห็น ระหว่างกลุ่มไม่ได้รับการรักษา กลุ่มสเตียรอยด์ และกลุ่มเปิดคลองประสาทตา การทบทวนอย่างเป็นระบบของ Cochrane ก็ยังไม่แสดงประสิทธิผลที่ชัดเจนของสเตียรอยด์ ต่อโรคเส้นประสาทตา จากการบาดเจ็บ3) การทบทวนอย่างเป็นระบบในช่วงหลังยังสรุปด้วยว่า หลักฐานคุณภาพสูงสำหรับสเตียรอยด์ การผ่าตัด และการสังเกตอาการล้วนมีอยู่น้อย4) นอกจากนี้ การทดลอง MRC CRASH ในผู้ป่วยบาดเจ็บศีรษะรายงานว่าอัตราการเสียชีวิตเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญในกลุ่มที่ได้รับเมทิลเพรดนิโซโลน จึงจำเป็นต้องพิจารณาการให้ยาอย่างระมัดระวังโดยคำนึงถึงการมีหรือไม่มีการบาดเจ็บศีรษะร่วม5)6)
การเปิดคลองประสาทตาด้วยการส่องกล้องทางจมูกอาจเลือกใช้เป็นวิธีการผ่าตัดที่มีการรุกรานน้อย แต่ยังจำเป็นต้องสะสมข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับเกณฑ์การพิจารณาและผลลัพธ์ระยะยาว มีรายงานแนวโน้มว่าอัตราการปรับดีขึ้นสูงกว่าเมื่อผ่าตัดในระยะแรกหลังได้รับบาดเจ็บ โดยเฉพาะภายใน 3 วัน7) ในทางกลับกัน เมตาอะนาลิซิสที่เปรียบเทียบการลดแรงกดด้วยการผ่าตัดกับการรักษาแบบอนุรักษ์นิยมให้ผลไม่สอดคล้องกัน และยังไม่มีการทดลองแบบสุ่มมีกลุ่มควบคุมที่ได้รับการยืนยัน8)9)
สาเหตุหลักของการบาดเจ็บเส้นประสาทตา คิดว่าเป็นภาวะสมองบวมชนิดหลอดเลือด (vasogenic edema) ภายในเนื้อเส้นประสาทตา (เนื้อเยื่อที่เทียบเท่ากับสารสีขาวในสมอง) ที่เกิดจากการกระแทก เป็นพยาธิสภาพเดียวกับสมองบวมจากการกระแทกศีรษะ และการบาดเจ็บโดยตรงต่อเส้นใยประสาทตาในช่องเส้นประสาทตา จากก้อนเลือดหรือเศษกระดูกนั้นพบได้น้อย
ภาวะสมองบวมชนิดหลอดเลือดนี้จะกดทับเส้นประสาทตา ภายในช่องกระดูก (ช่องเส้นประสาทตา ) และทำให้ความผิดปกติของการไหลเวียนเลือด ภาวะขาดเลือด และความเสียหายของแอกซอนดำเนินไปโดยกลไกคล้ายกับ compartment syndrome
คลื่นกระแทกที่เกิดจากแรงดันเกินของการระเบิดจะแพร่ผ่านโครงสร้างของตา ทำให้เกิดแรงเฉือนและความเครียดต่อเส้นใยประสาทตา ส่งผลให้เกิดการบาดเจ็บของแอกซอนแบบเฉือน (shear axonal injury) ซึ่งนำไปสู่การอักเสบของเส้นประสาทและความผิดปกติของการทำงาน ไม่พบการบาดเจ็บระดับมหภาค แต่ในระดับเนื้อเยื่อจะเกิดความเสียหายของแอกซอน gliosis และการอักเสบ
ในแบบจำลองสัตว์ (Rex และคณะ) ยืนยันว่า:
ความดันลูกตา สูงขึ้นชั่วคราว
การตายของเซลล์ปมประสาทจอตา (RGC ) และการเสื่อมของแอกซอนทั่วเส้นประสาทตา
การเพิ่มขึ้นแบบเลือกสรรของ IL-1α และ IL-1β ในเส้นประสาทตา และจอตา (ไซโตไคน์อื่นไม่เปลี่ยนแปลง)
ความสัมพันธ์แบบขนาด-การตอบสนองระหว่างจำนวนครั้งที่สัมผัสกับการระเบิดและระดับของการเสื่อมของเส้นประสาท
ต้อหิน
ทิศทางการเสื่อมของแอกซอน: การเสื่อมจากส่วนปลายไปยังส่วนต้น
การเปลี่ยนแปลงของเนื้อเยื่อ: เกิดการปรับโครงสร้างของแอสโทรไซต์ (astrocyte remodeling)
การอักเสบ: ไซโตไคน์หลายชนิดเพิ่มขึ้น
โรคเส้นประสาทตาจากการบาดเจ็บโดยตรง
ตำแหน่งที่เสียหาย : มีตำแหน่งที่เสียหายชัดเจน
การดำเนินโรค : การเสื่อมของแอกซอนอย่างรวดเร็วและก้าวหน้า และการตายของเซลล์
กลไก : การกดทับทางกลโดยตรงและการเฉือนเป็นหลัก
TON ที่เกิดจากการระเบิด
ตำแหน่งที่เสียหาย : ไม่มีการบาดเจ็บที่มองเห็นได้ด้วยตาเปล่า ผลกระทบในวงกว้างจากคลื่นกระแทก
การอักเสบ : รูปแบบการเพิ่มขึ้นที่จำกัดเฉพาะ IL-1α และ IL-1β
ลักษณะเฉพาะ : แสดงพยาธิสภาพทางประสาทที่แตกต่างจากโรคต้อหิน และโรคเส้นประสาทตา จากการบาดเจ็บโดยตรง
สำหรับผู้ป่วย: โปรดอ่านอย่างละเอียด
เนื้อหาต่อไปนี้อยู่ในขั้นตอนการวิจัยหรือการทดลองทางคลินิกในปัจจุบัน และไม่ใช่การรักษามาตรฐานที่สามารถรับได้ในโรงพยาบาลทั่วไป เป็นข้อมูลอ้างอิงสำหรับผู้เชี่ยวชาญเกี่ยวกับการพัฒนาทางการแพทย์ในอนาคต
ด้านล่างนี้คือตัวเลือกการรักษาในระยะการวิจัย
การรักษา สถานะการวิจัย หมายเหตุ อีริโทรพอยอิติน (EPO) การศึกษานำร่อง รายงานการปรับปรุงผลลัพธ์ในผู้ป่วยโรคเส้นประสาทตา จากการบาดเจ็บ (Kashkouli และคณะ) siRNA ของ Caspase-2 แบบจำลองสัตว์ อยู่ระหว่างการตรวจสอบในแบบจำลองการบาดเจ็บตาจากคลื่นกระแทกในอากาศ (Thomas และคณะ) ปัจจัยป้องกันระบบประสาท (เช่น BDNF) ขั้นตอนการวิจัยพื้นฐาน กำลังดำเนินการวิจัยที่มุ่งยับยั้งปัจจัยการเสื่อมของระบบประสาทและการอักเสบ การฉีดเข้าแก้วตา แบบจำลองสัตว์ การให้ยา 1 วันหลังการบาดเจ็บอาจเพิ่มแอกซอนที่เสื่อม (Naguib และคณะ) ควรระมัดระวังในการให้ยาในระยะเฉียบพลัน
ในการศึกษานำร่องโดย Kashkouli และคณะ การให้ EPO แก่ผู้ป่วยโรคเส้นประสาทตา จากการบาดเจ็บช่วยปรับปรุงผลลัพธ์ทางสายตา การประยุกต์ใช้โดยตรงกับชนิดที่เกิดจากคลื่นกระแทกจำเป็นต้องมีการวิจัยเพิ่มเติม
การวิจัยที่มุ่งเสริมสร้างปัจจัยป้องกันระบบประสาทและการสร้างเส้นประสาทใหม่ รวมถึงการยับยั้งปัจจัยการเสื่อมของระบบประสาทและการอักเสบกำลังดำเนินอยู่ และคาดว่าจะนำไปใช้ทางคลินิกในอนาคต
สาระสำคัญของโรคนี้
ภาวะเส้นประสาทตา เสื่อมจากการบาดเจ็บที่เกิดจากแรงระเบิด (BON) เป็นชนิดย่อยของภาวะเส้นประสาทตา เสื่อมจากการบาดเจ็บทางอ้อม โดยเส้นประสาทตา ได้รับความเสียหายจากคลื่นกระแทกที่เกิดจากแรงดันเกินของการระเบิดเพียงอย่างเดียว
เนื่องจากไม่ได้มีบาดแผลทะลุหรือการบาดเจ็บแบบทื่อ จึงอาจเกิดความเสียหายต่อเส้นประสาทตา ได้แม้ไม่มีร่องรอยบาดเจ็บให้เห็นภายนอก
ทหาร เจ้าหน้าที่กู้ภัย และพลเรือนที่สัมผัสกับวัตถุระเบิดจัดเป็นกลุ่มเสี่ยงสูง
แม้ว่าการมองเห็น จะยังดีอยู่ ก็อาจเกิดความผิดปกติของลานสายตา ความไวต่อคอนทราสต์เชิงพื้นที่ลดลง และการแยกแยะสีสับสน
ยังไม่มีแนวทางเฉพาะสำหรับ BON และการรักษาประคับประคองร่วมกับการฟื้นฟูสมรรถภาพการมองเห็น เป็นแกนหลักของการรักษา
มักพบร่วมกับการบาดเจ็บที่สมองจากการกระแทก (TBI) และกลุ่มอาการหลังการกระทบกระเทือน ดังนั้นการประเมินอย่างครอบคลุมจึงจำเป็น
ภาวะเส้นประสาทตา เสื่อมจากการบาดเจ็บที่เกิดจากแรงระเบิด (Blast-Induced Traumatic Optic Neuropathy ; BON) เป็นชนิดย่อยของภาวะเส้นประสาทตา เสื่อมจากการบาดเจ็บ (TON) โดยมีลักษณะคือเส้นประสาทตา ได้รับความเสียหายจากคลื่นกระแทกที่ส่งผ่านโครงสร้างของดวงตาหลังได้รับแรงดันเกินจากการระเบิด โดยไม่มีบาดแผลทะลุหรือการบาดเจ็บแบบทื่อรุนแรง
ภาวะเส้นประสาทตา เสื่อมจากการบาดเจ็บที่เกิดจากแรงระเบิดเป็นโรคที่เป็นปัญหาในบริบททางทหาร อุตสาหกรรม และพลเรือน
มีรายงานการศึกษาว่าทหารที่บาดเจ็บจากการระเบิดประมาณ 20% มีสัญญาณของการบาดเจ็บที่ตาในช่วง 2 สัปดาห์ถึง 7 ปีหลังได้รับบาดเจ็บ (2011)
ในรายที่มีการบาดเจ็บสมองจากการกระทบกระเทือน (TBI) ร่วมด้วย แม้ว่าการมองเห็น จะยังคงค่อนข้างดี ก็ยังพบความผิดปกติของการทำงานด้านการมองเห็น เช่น การมองเห็น ด้วยตาทั้งสองข้าง ลานสายตา และการเคลื่อนไหวของลูกตา ได้บ่อย 1
ในสัตว์ทดลอง พบความสัมพันธ์แบบขนาด-ตอบสนองระหว่างจำนวนครั้งที่ได้รับแรงระเบิดทั้งหมดกับระดับของการเสื่อมสภาพของเส้นประสาทตา 2
Q
ภาวะเส้นประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บที่เกิดจากแรงระเบิด (BON) ต่างจากภาวะเส้นประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บทั่วไป (TON) อย่างไร?
A
ภาวะเส้นประสาทตา เสื่อมจากการบาดเจ็บมักเกิดจากการกระแทกแบบปิด เช่น อุบัติเหตุทางรถยนต์ หรือการบาดเจ็บแบบทะลุทะลวง แต่ภาวะเส้นประสาทตา เสื่อมจากการบาดเจ็บที่เกิดจากแรงระเบิดมีลักษณะเด่นคือ เส้นประสาทตา ได้รับความเสียหายจากคลื่นกระแทกของระเบิดเพียงอย่างเดียว โดยไม่มีการบาดเจ็บแบบทะลุทะลวงหรือการกระแทกแบบปิดรุนแรง ความผิดปกติของเส้นประสาทตา อาจเกิดขึ้นได้แม้ไม่มีร่องรอยการบาดเจ็บภายนอกที่ชัดเจน
ความผิดปกติของการมองเห็น ในภาวะเส้นประสาทตา เสื่อมจากการบาดเจ็บที่เกิดจากแรงระเบิดมีตั้งแต่เล็กน้อยจนถึงรุนแรง
ตามัว : เป็นหนึ่งในอาการที่ผู้ป่วยรายงานบ่อยที่สุด
ลานสายตาขาดหาย : ขอบเขตและรูปแบบแตกต่างกันได้ ตั้งแต่จุดบอดกลาง ไปจนถึงการสูญเสียลานสายตารอบนอก
การเปลี่ยนแปลงการรับสี: แยกสีได้ยากขึ้น หรือสีดูซีดจาง.
การมองเห็น ลดลง: ตั้งแต่ลดลงเล็กน้อยจนถึงสูญเสียการมองเห็น รุนแรง.
พบอาการแสดงต่อไปนี้ ควรสังเกตว่าแม้ความสามารถในการมองเห็น แบบคอนทราสต์สูงยังคงอยู่ ก็อาจมีความผิดปกติของการทำงานหลายอย่างแฝงอยู่.
อาการแสดง เนื้อหา การมองเห็น ลดลงเล็กน้อยถึงรุนแรง แตกต่างกันมากในแต่ละคน ความผิดปกติของการรับสี สับสนสีและการแยกสีลดลง RAPD พบได้สำคัญในกรณีที่เป็นข้างเดียวหรือสองข้างไม่สมมาตร ความบกพร่องของลานสายตา การประเมินเชิงปริมาณด้วย Humphrey visual field test การบางลงของ RNFL การเปลี่ยนแปลงของชั้นเส้นใยประสาทจอตาที่ตรวจพบด้วย OCT ความหน่วงของ VEP เพิ่มขึ้น การนำกระแสไฟฟ้าในระบบการมองเห็น ช้าลง ความไวต่อคอนทราสต์เชิงพื้นที่ลดลง อาจพบความผิดปกติได้แม้ความสามารถในการมองเห็น แบบคอนทราสต์สูงปกติ
ขั้วประสาทตาในระยะแรกจะบวม และท้ายที่สุดจะลุกลามไปเป็นฝ่อของเส้นประสาทตา และ RNFL หายไปบน OCT Cockerham และคณะ แนะนำให้ประเมินอย่างครอบคลุม ไม่ใช่เฉพาะความสามารถในการมองเห็น แบบคอนทราสต์สูง แต่รวมถึงความไวต่อคอนทราสต์เชิงพื้นที่ การตรวจลานสายตา และการมองเห็น สีด้วย1 การสำรวจ VFQ-25 แสดงให้เห็นว่าคุณภาพชีวิตของทหารผ่านศึกที่สัมผัสแรงระเบิดต่ำกว่าคนสุขภาพดี รวมถึงผู้ป่วยเบาหวาน ต้อหิน และปลอกประสาทเสื่อมแข็ง อย่างมีนัยสำคัญ3
Q
แม้การมองเห็นดี ยังเป็นไปได้ไหมที่จะมีภาวะประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บจากแรงระเบิด?
A
เป็นไปได้ แม้ความสามารถในการมองเห็น แบบคอนทราสต์สูงยังคงอยู่ ก็อาจมีความผิดปกติของลานสายตา ความไวต่อคอนทราสต์เชิงพื้นที่ลดลง และการแยกสีผิดพลาดได้ หากประเมินเพียงความสามารถในการมองเห็น แบบคอนทราสต์สูง อาจพลาดความเสียหายไป
คลื่นกระแทกจากแรงดันเกินจากการระเบิด (blast overpressure) ถูกส่งผ่านโครงสร้างของตาไปยังเส้นประสาทตา และแรงเฉือนกับความเครียดทำให้เส้นใยประสาทตาเสียหาย ความแตกต่างสำคัญจากโรคเส้นประสาทตา บาดเจ็บชนิดอื่นคือเกิดขึ้นโดยไม่มีบาดแผลทะลุหรือการกระแทกทื่อโดยตรง
การสัมผัสจากการทำงาน : ทหาร เจ้าหน้าที่กู้ภัย ผู้จัดการวัตถุระเบิด
อยู่ใกล้แหล่งระเบิด : อยู่ใกล้ IED (อุปกรณ์ระเบิดแสวงเครื่อง) และอาวุธขนาดใหญ่
ความรุนแรงของแรงดันเกินจากการระเบิด : ยิ่งแรงดันเกินมาก ความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บยิ่งสูง
การสัมผัสซ้ำ : มีการแสดงความสัมพันธ์แบบขนาด-ตอบสนองในแบบจำลองสัตว์
มีการบาดเจ็บสมองจากการกระแทกหรือกลุ่มอาการหลังการกระทบกระเทือน : เพิ่มอัตราความบกพร่องของการทำงานการมองเห็น
Q
จะลดความเสี่ยงของโรคเส้นประสาทตาบาดเจ็บจากการระเบิดได้อย่างไร?
A
การสวมอุปกรณ์ป้องกัน (แว่นตาเฉพาะและหมวกนิรภัย) เป็นพื้นฐาน ในแบบจำลองสัตว์พบว่าการสัมผัสซ้ำมีความสัมพันธ์แบบขนาด-ตอบสนองกับภาวะเสื่อมของระบบประสาท ดังนั้นการจำกัดจำนวนครั้งของการสัมผัสจึงเป็นมาตรการป้องกันที่สำคัญเช่นกัน
การวินิจฉัยภาวะเส้นประสาทตา เสื่อมจากการบาดเจ็บที่เกิดจากแรงระเบิดต้องอาศัยการซักประวัติอย่างครอบคลุมและการตรวจหลายด้าน ควรถามอย่างละเอียดเกี่ยวกับระยะห่างจากจุดระเบิด ระยะเวลาที่สัมผัส การใช้อุปกรณ์ป้องกัน โรคตาที่มีอยู่เดิม และการมีบาดเจ็บที่สมองจากการกระแทกหรือไม่
การตรวจทางคลินิก
การทดสอบการมองเห็น : วัดการมองเห็น แบบคอนทราสต์สูง แม้ผลจะดี ก็อาจยังมีความผิดปกติของการทำงานอื่น ๆ ได้
การตอบสนองของรูม่านตา (RAPD ) : เป็นข้อมูลเชิงวัตถุที่สำคัญในกรณีที่เป็นข้างเดียวหรือสองข้างไม่สมมาตร
การเคลื่อนไหวของลูกตา : จำเป็นเพื่อ排除การบาดเจ็บร่วม
การทดสอบความไวต่อคอนทราสต์ เชิงพื้นที่ : ตรวจพบความผิดปกติที่จำเพาะต่อภาวะเส้นประสาทตา เสื่อมจากการบาดเจ็บที่เกิดจากแรงระเบิด
Humphrey visual field (HVF) : ประเมินรูปแบบและขอบเขตของการสูญเสียลานสายตาเชิงปริมาณ
VEP (visual evoked potential) : ประเมินกิจกรรมไฟฟ้าของระบบการมองเห็น พบว่าระยะเวลาแฝงยาวขึ้นในภาวะเส้นประสาทตา เสื่อมจากการบาดเจ็บที่เกิดจากแรงระเบิด
การตรวจภาพ
OCT : ตรวจพบการบางลงของ RNFL (ชั้นใยประสาทจอประสาทตา ) และการเปลี่ยนแปลงของขั้วประสาทตาได้โดยไม่รุกราน
OCT -A : ในภาวะเส้นประสาทตา เสื่อมจากการบาดเจ็บทางอ้อม มีรายงานการบางลงของชั้นจอประสาทตา ตามเวลาและการลดลงของหลอดเลือดขนาดเล็ก และมีแนวโน้มพบรูปแบบคล้ายกันในภาวะเส้นประสาทตา เสื่อมจากการบาดเจ็บที่เกิดจากแรงระเบิด
CT เบ้าตา : ใช้เพื่อแยกภาวะกระดูกหักของคลองประสาทตา เศษกระดูก และเลือดคั่งในปลอกประสาทตา
MRI : ใช้เพื่อแยกรอยโรคที่รักษาได้ด้วยการผ่าตัด (กระดูกหักของคลอง, เลือดคั่งในปลอก)
การประเมินคุณภาพชีวิตด้านการมองเห็น (VFQ-25 + NOS) : Lemke และคณะใช้เพื่อประเมินคุณภาพชีวิตที่เกี่ยวข้องกับการมองเห็น ในทหารผ่านศึกที่ได้รับสัมผัสแรงระเบิด มีรายงานว่าคุณภาพชีวิตต่ำกว่าคนสุขภาพดีและผู้ป่วยโรคเบาหวาน ต้อหิน และปลอกประสาทเสื่อมแข็งอย่างมีนัยสำคัญ3
ควรแยกจากโรคต่อไปนี้
ภาวะเส้นประสาทตา บาดเจ็บจากอุบัติเหตุ : แตกต่างตรงที่เกิดจากการบาดเจ็บแบบทู่หรือแบบทะลุ
การบาดเจ็บสมองจากอุบัติเหตุ : เนื่องจากอาการทางการมองเห็น ทับซ้อนกัน จึงต้องพิจารณาภาวะร่วมเสมอ
ประสาทตาอักเสบ : โรคอักเสบที่เกิดจากกลไกภูมิคุ้มกันทำลายตนเอง เริ่มด้วยการมองเห็น ลดลงฉับพลันในตาข้างเดียวและปวดตา และควรระวังความสัมพันธ์กับปลอกประสาทเสื่อมแข็งและโรคเส้นประสาทตา และไขสันหลังอักเสบแบบเดอวีก์. ลักษณะเด่นคือปรากฏการณ์ Uhthoff (การมองเห็น ลดลงชั่วคราวหลังอาบน้ำหรือออกกำลังกาย)
ภาวะเส้นประสาทตา หลุดขาด : เส้นประสาทตา หลุดแยกจากการบาดเจ็บรุนแรง
การสูญเสียการมองเห็น แบบไม่เป็นรอยโรค : แยกจากความบกพร่องการมองเห็น เชิงหน้าที่
โรคจอประสาทตา : เลือดออกก่อนจอประสาทตา ในจอประสาทตา และใต้จอประสาทตา , แผลฉีกของคอรอยด์ , จอประสาทตา หลุดลอก, จอประสาทตา ฟกช้ำ
ยังไม่มีแนวทางเฉพาะสำหรับภาวะประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บที่เกิดจากแรงระเบิด นอกจากนี้ยังไม่มีฉันทามติที่เพียงพอเกี่ยวกับการรักษาทางการแพทย์ของภาวะประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บ และในปัจจุบันการดูแลประคับประคองเป็นหัวใจสำคัญของการรักษา
การควบคุมความดันลูกตา : หากพบความดันลูกตา สูง ให้ใช้การรักษาเพื่อลดความดันลูกตา
การจัดการการอักเสบ : ดำเนินการตามความเหมาะสมตามระดับการอักเสบ
การฟื้นฟูการมองเห็น : การฟื้นฟูเพื่อใช้ประโยชน์จากการทำงานของการมองเห็น ที่ยังเหลืออยู่ให้มากที่สุด
การติดตามต่อเนื่อง : การตรวจตาและการตรวจลานสายตา เป็นประจำเป็นสิ่งจำเป็น
ใช้ในผู้ป่วยภาวะประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บ แต่บทบาทการรักษาในภาวะประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บที่เกิดจากแรงระเบิดยังเป็นที่ถกเถียงกัน ในการเปรียบเทียบเดกซาเมทาโซนและเมทิลเพรดนิโซโลนทางหลอดเลือดดำ ไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญของผลลัพธ์ด้านการมองเห็น
การพยากรณ์โรคมีความหลากหลายและขึ้นอยู่กับความรุนแรงของการบาดเจ็บระยะแรก ความมีประสิทธิผลของการรักษา และการตอบสนองของแต่ละบุคคล
มีรายงานการฟื้นตัวได้เองใน 15–30% ของผู้ป่วยภาวะประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บโดยทั่วไป
เด็กที่เป็นภาวะประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บประมาณ 40% มีการมองเห็น ดีขึ้นได้เอง
เนื่องจากไม่ได้มีการบาดเจ็บทางกายภาพ จึงเชื่อว่าพยากรณ์โรคโดยรวมของโรคเส้นประสาทตา อักเสบจากการบาดเจ็บจากแรงระเบิดอาจดีกว่าโรคเส้นประสาทตา อักเสบจากการบาดเจ็บ แต่หลักฐานที่สนับสนุนโดยตรงในขณะนี้ยังไม่เพียงพอ
ในการสำรวจ VFQ-25 คุณภาพชีวิตของผู้ที่สัมผัสแรงระเบิดต่ำกว่าผู้ป่วยโรคตาเรื้อรังจำนวนมาก
Q
มีการรักษามาตรฐานที่ยอมรับแล้วสำหรับโรคเส้นประสาทตาอักเสบจากการบาดเจ็บที่เกิดจากแรงระเบิดหรือไม่?
A
ยังไม่มีแนวทางเฉพาะสำหรับโรคนี้ และยังไม่มีฉันทามติเพียงพอเกี่ยวกับการรักษาโรคเส้นประสาทตา อักเสบจากการบาดเจ็บ ปัจจุบันจึงเน้นการรักษาประคับประคองเป็นหลัก ได้แก่ การควบคุมความดันในลูกตา การควบคุมการอักเสบ และการฟื้นฟูการมองเห็น บางครั้งมีการใช้คอร์ติโคสเตียรอยด์ แต่ประสิทธิผลยังเป็นที่ถกเถียง
คลื่นกระแทกที่เกิดจากแรงดันเกินจากการระเบิดแพร่ผ่านโครงสร้างของตาและก่อให้เกิดแรงเฉือนและความเครียดต่อเส้นใยประสาทตา สิ่งนี้ทำให้เกิดการบาดเจ็บของแอกซอนจากแรงเฉือน และดำเนินไปสู่การอักเสบของระบบประสาทและความผิดปกติของการทำงาน ไม่พบการบาดเจ็บที่เห็นได้ชัดด้วยตาเปล่า แต่ในระดับเนื้อเยื่อพบการบาดเจ็บของแอกซอน ภาวะ gliosis และการอักเสบ
ชั้นเซลล์ปมประสาท ชั้นนิวเคลียสชั้นใน และเส้นประสาทตา ถือเป็นโครงสร้างที่เปราะบางเป็นพิเศษ (Wang et al.)
ในแบบจำลองหนูของ Bernardo-Colón et al. และ Rex et al. (การทดลองที่ให้ลมอัดแรงดันโดยตรงกับตา) พบข้อสังเกตดังต่อไปนี้2
ทำให้ความดันลูกตา สูงขึ้นชั่วคราว
เกิดการตายของเซลล์ปมประสาทจอประสาทตา (RGC ) และการเสื่อมของแอกซอนทั่วเส้นประสาทตา
การบกพร่องของการลำเลียงแอกซอนแบบแอนเทอโรเกรดไปยัง superior colliculus จะเริ่มปรากฏในบริเวณการฉายภาพของจอประสาทตา ส่วนรอบนอก
พื้นที่กลียลของเส้นประสาทตา เพิ่มขึ้น (การเปลี่ยนแปลงชั่วคราวของเนื้อเยื่อแอสโตรไซต์)
IL-1α และ IL-1β เพิ่มขึ้นในเส้นประสาทตา และจอประสาทตา (ไม่มีการเปลี่ยนแปลงของไซโตไคน์อื่น)
ในแบบจำลองสัตว์ฟันแทะ TBI จากแรงระเบิดอีกแบบหนึ่งของ Mohan และคณะ ยังพบว่าการสะท้อนแสงของรูม่านตา ลดลง ความผิดปกติของ pERG แบบสองระยะ (ลดลงเฉียบพลันภายใน 24 ชั่วโมงและลดลงเรื้อรังที่ 4 เดือน) และ RNFL บางลงที่ 3 เดือน และการสูญเสียเฉพาะที่ของชั้นเซลล์ปมประสาทและการบาดเจ็บของเส้นประสาทตา ได้รับการสนับสนุนทางพยาธิวิทยา4 .
ต้อหิน
ทิศทางของการเสื่อมของแอกซอน : การเสื่อมจากส่วนปลายไปส่วนต้น
การเปลี่ยนแปลงของเนื้อเยื่อ : เกิดการปรับโครงสร้างของแอสโตรไซต์
การอักเสบ : ไซโตไคน์หลายชนิดเพิ่มขึ้น
โรคเส้นประสาทตาจากการบาดเจ็บโดยตรง
ตำแหน่งที่ได้รับบาดเจ็บ : มีตำแหน่งบาดเจ็บที่ชัดเจน
การดำเนินโรค : การเสื่อมของแอกซอนและการตายของเซลล์เป็นไปอย่างรวดเร็วและต่อเนื่อง
กลไก : ส่วนใหญ่เกิดจากการกดทับและแรงเฉือนทางกลโดยตรง
โรคเส้นประสาทตาบาดเจ็บจากระเบิด
ตำแหน่งที่ได้รับบาดเจ็บ : ไม่พบการบาดเจ็บที่มองเห็นด้วยตาเปล่า มีผลกระทบกว้างขวางจากคลื่นกระแทก
การอักเสบ : รูปแบบการเพิ่มขึ้นจำกัดอยู่ที่ IL-1α และ IL-1β
ลักษณะ : แสดงพยาธิสภาพของเส้นประสาทที่เป็นเอกลักษณ์ แตกต่างจากต้อหิน และโรคเส้นประสาทตา บาดเจ็บโดยตรง
ตัวเลือกการรักษาที่อยู่ในระยะวิจัยแสดงไว้ด้านล่าง
การรักษา สถานะการวิจัย หมายเหตุ อีริโทรโพอีติน (EPO) การศึกษานำร่อง มีรายงานว่าผลลัพธ์ดีขึ้นในผู้ป่วยโรคเส้นประสาทตา บาดเจ็บ (Kashkouli et al.) การฉีดเข้าวุ้นตา (รวมถึง anti-VEGF) แบบจำลองสัตว์ อาจเป็นอันตรายในระยะเฉียบพลัน (ดูด้านล่าง) siRNA ของแคสเปส-2 แบบจำลองสัตว์ อยู่ระหว่างการศึกษาในแบบจำลองการบาดเจ็บของตาที่เกิดจากการระเบิดของอากาศ (Thomas et al.)
ในการศึกษานำร่องของ Kashkouli และคณะ ได้ให้ recombinant human EPO ทางหลอดเลือดดำติดต่อกัน 3 วันแก่ผู้ป่วยโรคประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บแบบอ้อม 7 ราย และรายงานว่าการมองเห็น สุดท้ายดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญเมื่อเทียบกับผู้ป่วย 8 รายในกลุ่มสังเกต (p=0.012)5 จำเป็นต้องมีการศึกษาต่อไปเพื่อประยุกต์ใช้โดยตรงกับโรคประสาทตาเสื่อมจากการบาดเจ็บที่เกิดจากแรงระเบิด
ในแบบจำลองหนูของ Naguib และคณะ กลุ่มที่ได้รับการฉีดสารบัฟเฟอร์เข้าวุ้นตา ในวันที่ 1 หลังการบาดเจ็บแบบปิด พบว่า ERG ลดลง ความเสียหายต่อเส้นประสาทตา แย่ลง และไซโตไคน์อักเสบ (IL-1α และ IL-1β) เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง6 การให้ยาในระยะเฉียบพลันอาจเป็นอันตราย จึงต้องระวังเวลาในการให้ยา
Thomas และคณะประเมิน siRNA ต้าน caspase-2 ในแบบจำลองหนู bITON; แม้การให้ยาก่อนการระเบิดจะมีแนวโน้มช่วยปกป้องเส้นใยประสาท แต่การให้ยาหลังการระเบิดทำให้การอักเสบภายในตาแย่ลง และไม่เกิดผลปกป้องระบบประสาท7 .
ขณะนี้มีการวิจัยที่มุ่งเสริมปัจจัยปกป้องระบบประสาทและปัจจัยฟื้นฟูระบบประสาท รวมทั้งยับยั้งปัจจัยการเสื่อมของระบบประสาทและการอักเสบ
Kheir WJ, Bhatt U, Shields R, et al. Ophthalmic Injuries After the Port of Beirut Blast. JAMA Ophthalmol. 2021;139(4):494-497.
Levin LA, Beck RW, Joseph MP, Seiff S, Kraker R.. The treatment of traumatic optic neuropathy: the International Optic Nerve Trauma Study. Ophthalmology. 1999;106(7):1268-1277. doi:10.1016/s0161-6420(99)00707-1. PMID:10406604.
Yu-Wai-Man P, Griffiths PG. Steroids for traumatic optic neuropathy. Cochrane Database Syst Rev. 2013;(6):CD006032. PMID:23771729.
Blanch RJ, Joseph IJ, Cockerham K. Traumatic optic neuropathy management: a systematic review. Eye (Lond). 2024;38(12):2312-2318. PMID:38862644.
Roberts I, Yates D, Sandercock P, et al; CRASH trial collaborators. Effect of intravenous corticosteroids on death within 14 days in 10008 adults with clinically significant head injury (MRC CRASH trial): randomised placebo-controlled trial. Lancet. 2004;364(9442):1321-1328. PMID:15474134.
Steinsapir KD, Goldberg RA. Traumatic optic neuropathy: an evolving understanding. Am J Ophthalmol. 2011;151(6):928-933.e2. PMID:21529765.
Yu B, Ma Y, Tu Y, Wu W. The Outcome of Endoscopic Transethmosphenoid Optic Canal Decompression for Indirect Traumatic Optic Neuropathy with No-Light-Perception. J Ophthalmol. 2016;2016:6492858. PMID:27965891.
Martinez-Perez R, Albonette-Felicio T, Hardesty DA, Carrau RL, Prevedello DM. Outcome of the surgical decompression for traumatic optic neuropathy: a systematic review and meta-analysis. Neurosurg Rev. 2021;44(2):633-641. PMID:32088777.
Fallahzadeh M, Veisi A, Tajari F, et al. The Management of Traumatic Optic Neuropathy : A Systematic Review and Meta-Analysis. Arch Acad Emerg Med. 2024;13(1):e19. PMID:39670238.
Wladis EJ, Aakalu VK, Sobel RK, et al. Interventions for Indirect Traumatic Optic Neuropathy : A Report by the American Academy of Ophthalmology. Ophthalmology. 2021;128(6):928-937. doi:10.1016/j.ophtha.2020.10.038. PMID:33161071.
Entezari M, Rajavi Z, Sedighi N, Daftarian N, Sanagoo M. High-dose intravenous methylprednisolone in recent traumatic optic neuropathy; a randomized double-masked placebo-controlled clinical trial. Graefes Arch Clin Exp Ophthalmol. 2007;245(9):1267-1271. doi:10.1007/s00417-006-0441-0. PMID:17265030.
Hokazono Y, Umezawa H, Kurokawa Y, Ogawa R. Optic Canal Decompression with a Lateral Approach for Optic Nerve Injury Associated with Traumatic Optic Canal Fracture. Plast Reconstr Surg Glob Open. 2019;7(10):e2489. doi:10.1097/GOX.0000000000002489. PMID:31772908.