کارسینوم سلول سنگفرشی پلک

نکات کلیدی در یک نگاه

کارسینوم سلول سنگفرشی پلک (SCC) یک تومور بدخیم است که از لایهٔ خارمانند پوست منشأ می‌گیرد و دومین تومور بدخیم شایع پلک است.
قرارگیری تجمعی در برابر اشعهٔ فرابنفش، سن بالاتر و سرکوب ایمنی از عوامل خطر اصلی هستند.
این بیماری می‌تواند به‌تدریج از ضایعات پیش‌سرطانی مانند کراتوز آفتابی و بیماری بوون (کارسینوم سلول سنگفرشی درجا) پیشرفت کند.
نرخ تطابق بین تشخیص بالینی و تشخیص پاتولوژیک پایین و برابر با ۴۶٪ است، بنابراین برای تشخیص قطعی، بیوپسی تمام‌ضخامت ضروری است.
برداشت کامل جراحی (با تأیید حاشیه‌های بافت‌شناسی) درمان استاندارد با قوی‌ترین شواهد است.
برداشت کامل زودهنگام پیش‌آگهی خوبی دارد، اما امکان درگیری حدقه، غدد لنفاوی و متاستاز دوردست وجود دارد و از کارسینوم سلول بازال تهاجمی‌تر است.
در موارد متاستاتیک یا غیرقابل جراحی، آنتی‌بادی ضد PD-1 به نام cemiplimab توسط FDA تأیید شده است.

1. کارسینوم سلول سنگفرشی پلک چیست؟

کارسینوم سلول سنگفرشی پلک یک تومور بدخیم تهاجمی است که از لایه خاردار اپی‌تلیوم پوست منشأ می‌گیرد. این ضایعه پس از کارسینوم سلول بازال، دومین بدخیمی شایع پلک است و کمتر از 5٪ از کل نئوپلاسم‌های بدخیم پلک را تشکیل می‌دهد.

بروز آن 0.09 تا 2.42 در هر 100,000 نفر گزارش شده است و در ایالات متحده و کانادا، بروز تعدیل‌شده بر اساس سنِ کارسینوم سلول سنگفرشی در چند دهه گذشته 50٪ تا 200٪ افزایش یافته است. میانگین سن در زمان تشخیص معمولاً حدود 60 سال است.

تفاوت‌های منطقه‌ای: در اروپا و ایالات متحده، کارسینوم سلول بازال بیشترِ تومورهای بدخیم پلک را تشکیل می‌دهد (80٪ تا 95٪)، در حالی که کارسینوم سلول سنگفرشی تنها 5٪ تا 10٪ را شامل می‌شود. در یک مطالعه هندی روی 536 مورد، کارسینوم سلول سنگفرشی 18٪ را تشکیل می‌داد و پس از کارسینوم سباسه (53٪) و کارسینوم سلول بازال (24٪) در رتبه سوم قرار داشت¹⁾. یک مطالعه ژاپنی نیز گزارش کرد که کارسینوم سلول سنگفرشی 48٪ از تومورهای بدخیم پلک را تشکیل می‌دهد، که نشان می‌دهد سهم آن در آسیا از اروپا و ایالات متحده بیشتر است¹⁾.

در یک مطالعه گذشته‌نگر هندی روی 536 مورد (Kaliki 2019)، میانگین سن در زمان تشخیص کارسینوم سلول سنگفرشی 55 سال بود (دامنه 8 تا 90 سال) و نسبت مرد به زن 1:1.1 بود، با غلبه اندک زنان¹⁾. شایع‌ترین محل‌ها پلک بالا با 40٪ و پلک پایین با 41٪ بودند و تفاوت چشمگیری نداشتند¹⁾.

نرخ‌های گزارش‌شده متاستاز از 1٪ تا 21٪ متغیر است و رفتار زیستی آن تهاجمی‌تر از کارسینوم سلول بازال است.

Q کارسینوم سلول سنگفرشی پلک چقدر شایع است؟

آن را 0.09 تا 2.42 در هر 100,000 نفر برآورد کرده‌اند. در اروپا و ایالات متحده، 5٪ تا 10٪ از تومورهای بدخیم پلک را تشکیل می‌دهد، اما در آسیا سهم آن بیشتر است و در ژاپن گزارش شده که حدود نیمی از تومورهای بدخیم پلک را تشکیل می‌دهد.

2. علائم اصلی و یافته‌های بالینی

ظاهر بالینی، یافته‌های بافت‌شناسی و تصاویر MRI کارسینوم سلول سنگفرشی

Spitzer N, et al. Recurrent Squamous Cell Carcinoma of the Eyelid Presenting as Trigeminal Neuralgia. Cureus. 2016. Figure 1. PMCID: PMC5235655. License: CC BY.

ظاهر بالینی (A)، تصویر آسیب‌شناسی بافتی (B) و تصویر MRI (C) از کارسینوم سلول سنگفرشی (SCC). این تصویر با توده پلک که در بخش «2. علائم اصلی و یافته‌های بالینی» مطرح شده است، مطابقت دارد.

علائم

خونریزی و دلمه: خونریزی و تشکیل دلمه از ضایعهٔ تکثیری
خارش و تحریک: احساس ناراحتی در محل ضایعه
زخم‌شدن: زخم ناشی از نکروز تومور
درد: با پیشرفت نفوذ ظاهر می‌شود
بی‌حسی: کاهش حس به علت نفوذ اطراف عصب
بزرگ شدن ضایعه: افزایش اندازه طی چند هفته تا چند ماه

یافته‌های بالینی

ظاهر بالینی در ضایعات پیش‌ساز و کارسینوم سلول سنگفرشی تهاجمی تفاوت زیادی دارد.

ضایعه پیش‌ساز

کراتوز آکتینیک: ضایعهٔ هایپرکراتوتیک شایع در افراد با پوست روشن از 40 سال به بالا. گرد تا بیضی است و قاعدهٔ اریتماتوز دارد. به‌عنوان کارسینوم سلول سنگفرشی درجا در نظر گرفته می‌شود.

بیماری بوون (سرطان درجا): به‌صورت یک لکه قهوه‌ای تا قرمزِ ماندگار دیده می‌شود. اغلب با پسوریازیس یا اگزما اشتباه می‌شود. ارتباط زیادی با HPV نوع 16 دارد.

شاخ پوستی: روی پایه‌ای از نوع پاپول تا ندول، یک کلاهک کراتینی دارد. ممکن است در پایه، کارسینوم سلول سنگفرشی درجا یا کارسینوم سلول سنگفرشی تهاجمی وجود داشته باشد، بنابراین همیشه باید برداشته شود.

کراتوآکانتوما: ندولی به شکل فنجان با دهانه کراتینی در مرکز. گاهی به‌عنوان زیرگونه‌ای از کارسینوم سلول سنگفرشی طبقه‌بندی می‌شود.

کارسینوم سلول سنگفرشی تهاجمی

نوع ندولار: ندول هایپرکراتوتیک همراه با دلمه یا شکاف (52٪ در مطالعه Kaliki).

نوع زخمی: پایه قرمز با لبه‌های واضح، سفت و برگشته به بیرون (40٪ در مطالعه Kaliki).

مقایسه با کارسینوم سلول بازال: معمولاً رگ‌های سطحی کمتری دارد، سریع‌تر رشد می‌کند و هایپرکراتوز بیشتری دارد. گاهی از نظر بالینی نمی‌توان آن را از کارسینوم سلول بازال تشخیص داد.

یافته‌های پلک: ریزش مژه‌ها، تلانژکتازی، تغییر شکل ساختمان پلک و بدشکلی موقعیت پلک.

شروع از سطح ملتحمه پلکی بسیار نادر است. وقتی کراتینه‌شدن شدید باشد، سفیدرنگ دیده می‌شود؛ وقتی عروق تومور وجود داشته باشد، به‌صورت قرمز و صاف دیده می‌شود.

3. علل و عوامل خطر

بروز کارسینوم سلول سنگفرشی با هم‌پوشانی چند عامل خطر تشدید می‌شود.

مواجهه با اشعه فرابنفش: مهم‌ترین عامل خطر قابل‌تغییر. مواجهه تجمعی با UVA و UVB به‌طور مستقیم (جایگزینی بازها) یا غیرمستقیم (گونه‌های فعال اکسیژن) به DNA آسیب می‌زند²⁾
افزایش سن: خطر ابتلا با بالا رفتن سن بیشتر می‌شود
پوست روشن (تیپ پوستی پایین Fitzpatrick): خطر در افراد با پوست روشن بیشتر است²⁾
سرکوب ایمنی: پس از پیوند عضو، مصرف داروهای سرکوب‌کنندهٔ ایمنی و عفونت HIV خطر را افزایش می‌دهند²⁾
عفونت ویروس پاپیلومای انسانی (HPV): در بیماری بوئن، ارتباط با نوع 16 HPV قوی است
زروودرما پیگمنتوزوم: به‌دلیل جهش‌های اتوزومال مغلوب در ژن‌های ترمیم DNA (XPA–XPF)، خطر سرطان پوست غیرملانومایی 10,000 برابر جمعیت عمومی است²⁾
ضایعات پیش‌سرطانی: این روند به‌صورت مرحله‌ای از کراتوز آکتینیک → کارسینوم سلول سنگفرشی درجا → کارسینوم سلول سنگفرشی تهاجمی → کارسینوم سلول سنگفرشی متاستاتیک پیش می‌رود
سایر: مواجهه با مشتقات نفتی و آرسنیک، سیگار کشیدن، آلبینیسم، اسکارهای قدیمی سوختگی (زخم مارژولن)، زخم‌های مزمن

Q آیا خطر کارسینوم سلول سنگفرشی پلک پس از پیوند عضو افزایش می‌یابد؟

بله، به‌طور چشمگیری افزایش می‌یابد. کارسینوم سلول سنگفرشی پوست یکی از شایع‌ترین بدخیمی‌ها پس از پیوند عضوِ توپر است و میزان بروز آن طی 5 سال پس از پیوند ریه به 30% و پس از پیوند قلب تا 26% می‌رسد. پس از پیوند، معاینهٔ منظم پوست و چشم مهم است.

4. تشخیص و روش‌های بررسی

معاینه فیزیکی

میزان تطابق بین تشخیص بالینی و پاتولوژیک در کارسینوم سلول سنگفرشی پایین و 46٪ است (در مقایسه با 86٪ در کارسینوم سلول بازال و 91٪ در کارسینوم سباسه)، بنابراین تشخیص قطعی با نمونه‌برداری ضروری است¹⁾. در معاینه، موارد زیر را ارزیابی کنید.

ظاهر کلی ضایعه، اندازه، زخم، ریزش مژه و تلانژکتازی را ثبت کنید
یک معاینه کامل چشم‌پزشکی، شامل حرکات چشم و پروپتوز، انجام دهید
کل صورت و نواحی در معرض آفتاب را ارزیابی کنید و حس صورت را بررسی کنید
غدد لنفاوی ناحیه‌ای (جلوی گوش، زیرزبانی، زیر فکی و گردنی) را لمس کنید
باز و بسته شدن پلک‌ها و سطح ملتحمه پلک‌های بالا و پایین را مشاهده کنید
در تومورهای بزرگ، ساختار داخلی و گسترش داخل اربیت را با CT/MRI اربیت بررسی کنید

نمونه‌برداری

نمونه‌برداری تمام‌ضخامت (استاندارد طلایی): روش تشخیصی قطعی برای تعیین عمق و وسعت تهاجم
نمونه‌برداری آسپیراسیون با سوزن ظریف: در صورت وجود تغییر در غدد لنفاوی ناحیه‌ای برای تأیید متاستاز انجام می‌شود

ویژگی‌های آسیب‌شناسی بافتی

خوب‌تمایز: سلول‌های چندضلعی، سیتوپلاسم ائوزینوفیلیک فراوان، هسته‌های هایپرکروماتیک، سلول‌های کراتینه غیرطبیعی، پل‌های بین‌سلولی، مرواریدهای کراتینی (keratin pearl)
کم‌تمایز: سلول‌های پلی‌مورف و دیسپلاستیک، اشکال میتوزی غیرطبیعی، بدون شواهد کراتینه شدن، از بین رفتن پل‌های بین‌سلولی
زیرگونه‌ها: نوع سلول دوکی، نوع آدنوئید

افتراق از کارسینوم سلول بازال با ایمونوهیستوشیمی

وقتی از نظر بالینی تفکیک آن از کارسینوم سلول بازال دشوار باشد، رنگ‌آمیزی ایمونوهیستوشیمی به‌عنوان تشخیص کمکی مفید است.

نشانگر	کارسینوم سلول سنگفرشی	کارسینوم سلول بازال
Ber-EP4	منفی	تقریباً همیشه مثبت
آنتی‌ژن غشای اپی‌تلیال (EMA)	نرخ مثبت بودن بالا	نرخ مثبت بودن پایین

تشخیص افتراقی

بیماری‌های خوش‌خیم: کراتوز سبورئیک، کراتوز آفتابی، کراتوآکانتوما، شالازیون، کیست‌ها، پاپیلوم سنگفرشی، بلفاریت، زانتلازما، خال، زگیل
بیماری‌های بدخیم: کارسینوم سلول بازال، کارسینوم سباسه، ملانوما بدخیم، لنفوم، تومور سلول مرکل، تومور متاستاتیک

5. درمان استاندارد

برداشت جراحی (اولین انتخاب)

برداشت کامل جراحی با تأیید هیستولوژیکِ حاشیه‌های بدون تومور، درمان استاندارد با قوی‌ترین شواهد است. کارسینوم سلول سنگفرشی ممکن است نسبت به کارسینوم سلول بازال حاشیه‌های نامشخص‌تری داشته باشد و تعیین حاشیه تومور از نظر بالینی را دشوار کند.

جراحی میکروگرافیک موهس: روشی که در آن حاشیه برداشت هنگام برداشتن به‌صورت بلادرنگ از نظر پاتولوژی ارزیابی می‌شود. امکان برداشت مطمئن را با حداقل‌کردن بافت تومور فراهم می‌کند
برداشت همراه با تشخیص پاتولوژیک سریع حین عمل: تأیید حاشیه برداشت در حین عمل
ضایعه اولیه (محدود به سطح ملتحمه پلکی): برداشت کامل شامل بخشی از صفحه تارسال. پس از تأیید منفی بودن حاشیه‌ها، 2 تا 3 چرخه کرایوکوآگولاسیون (انجماد-ذوب) به سطح برداشت اضافه می‌شود
در برداشت وسیع تمام‌ضخامت پلک: بازسازی با switch flap یا روش Cutler-Beard
بیوپسی غده لنفاوی نگهبان: در ضایعات وسیع، تهاجم اطراف عصب یا ضایعات عودکننده در نظر گرفته می‌شود
اکستنراسیون اربیت: در صورت وجود تهاجم اربیتال و پیش‌آگهی ضعیف بینایی، اگر هنوز به سینوس کاورنووس نرسیده باشد، انجام می‌شود. در 19٪ از موارد کارسینوم سلول سنگفرشی انجام شد¹⁾

در Kaliki 2019، بیوپسی برداشت وسیع در 82٪ از همه تومورهای بدخیم پلک انجام شد (در کارسینوم سلول سنگفرشی 76٪)¹⁾.

کرایوتراپی

تخریب بافت با نیتروژن مایع. فقط برای کراتوز اکتینیک و کارسینوم سلول سنگفرشی درجا اندیکاسیون دارد. برای سرطان تهاجمی مناسب نیست. برای کارسینوم سلول سنگفرشی درجا سطحی و زودرس، بقای 5 ساله 95٪ گزارش شده است.

رادیوتراپی

به‌صورت درمان منفرد در بیمارانی که خطر جراحی در آن‌ها بیش از حد بالاست، یا به‌عنوان درمان کمکی پس از عمل برای سرطان‌هایی با گسترش دور عصب یا به غدد لنفاوی، یا با حاشیه‌های نامشخص استفاده می‌شود. تابش 3 تا 5 بار در هفته و به مدت حدود 1 تا 2 ماه انجام می‌شود.

درمان موضعی

پماد ایمیکیمود: یک تعدیل‌کننده ایمنی. برای کراتوز اکتینیک، بیماری بوون (ضایعه پیش‌سرطانی) و کارسینوم سلول سنگفرشی سطحی اندیکاسیون دارد. 3 بار در هفته به مدت 4 تا 6 هفته استفاده شود
قطره چشمی میتومایسین C (0.04٪): زمانی اندیکاسیون دارد که ضایعات ملتحمه، مانند گسترش پاجتوئید، فقط به اپی‌تلیوم محدود باشند. روزی 4 بار، 1 هفته مصرف و 1 هفته قطع، 2 تا 3 دوره تکرار شود
قطره چشمی 5-فلوئورواوراسیل (1٪): به همین ترتیب برای ضایعات محدود به اپی‌تلیوم اندیکاسیون دارد. روزی 4 بار، 2 تا 4 روز مصرف و 1 ماه قطع، 2 تا 6 دوره تکرار شود

درمان فوتودینامیک

برای کراتوز اکتینیک و کارسینوم سلول سنگفرشی درجا اندیکاسیون دارد. ممکن است میزان عود آن نسبت به برداشت جراحی بیشتر باشد.

شیمی‌درمانی و ایمنی‌درمانی سیستمیک

برای کارسینوم سلول سنگفرشی پیشرفته همراه با متاستاز دوردست اندیکاسیون دارد.

سمیپلیماب: آنتی‌بادی ضد PD-1. مورد تأیید FDA برای کارسینوم سلول سنگفرشی پوستی گسترده، غیرقابل جراحی و متاستاتیک
سیتوکسیماب: آنتی‌بادی ضد EGFR. در برخی بیماران مؤثر است

نتایج درمان

نتایج درمان در 99 بیمار مبتلا به کارسینوم سلول سنگفرشی در هند در زیر نشان داده شده است¹⁾.

شاخص	درصد
عود تومور	8%
متاستاز به غدد لنفاوی ناحیه‌ای	8%
متاستاز به غدد لنفاوی ناحیه‌ای	4%
مرگ ناشی از بیماری	4%
حفظ چشم	79%

در برآورد کاپلان-مایر ۵ ساله، متاستاز به غدد لنفاوی ناحیه‌ای ۲۲٪، متاستاز دوردست ۱۱٪ و مرگ مرتبط با متاستاز ۱۱٪ بود¹⁾.

Q خطر عود کارسینوم سلول سنگفرشی پلک پس از جراحی چقدر است؟

در مطالعه Kaliki 2019، عود تومور پس از جراحی در ۸٪ دیده شد. برآورد کاپلان-مایر ۵ ساله نشان داد که متاستاز به غدد لنفاوی ناحیه‌ای می‌تواند به ۲۲٪ برسد، بنابراین پیگیری منظم پس از جراحی مهم است.

۶. پاتوفیزیولوژی و مکانیسم دقیق ایجاد بیماری

مکانیسم جهش‌های ناشی از اشعه فرابنفش و سرطان‌زایی

اشعه فرابنفش به‌طور مستقیم به DNA آسیب می‌زند (جایگزینی بازها) یا به‌طور غیرمستقیم (آسیب اکسیداتیو با میانجی‌گری گونه‌های فعال اکسیژن)²⁾. آپوپتوز القاشده توسط آفتاب‌سوختگی به‌عنوان مکانیسم دفاعی عمل می‌کند، اما اگر ترمیم DNA نتواند همراه آن پیش برود، جهش‌ها تجمع می‌یابند.

غیرفعال‌سازی p53: سرکوبگر تومور p53 در اثر مواجهه با پرتو فرابنفش به‌طور مستقیم آسیب می‌بیند و غیرفعال می‌شود. عملکرد آن در توقف چرخهٔ سلولی و تنظیم آپوپتوز از بین می‌رود و به سلول‌های جهش‌یافته اجازهٔ تکثیر می‌دهد²⁾
ناپایداری ژنومی: ناپایداری ژنومی کراتینوسیت‌ها احتمالاً ناشی از غیرفعال‌سازی p53 است
جهش‌های محرک سوماتیک نماینده: TP53، NOTCH1/2، CDKN2A و غیره³⁾
میانگین بار جهشی تومور: در کارسینوم سلول سنگفرشی پوست بالا است و حدود 50 جهش/Mb می‌باشد³⁾

توالی زمانی تغییرات بافت‌شناسی

تکثیر و هایپرکراتوز → دیسپلازی خفیف تا متوسط → دیسپلازی شدید و کارسینوم درجا → کارسینوم سلول سنگفرشی مهاجم → کارسینوم سلول سنگفرشی متاستاتیک

زخم مارژولین: حالتی که در آن SCC از بافت اسکار در زخم‌های مزمنِ بهبودنیافته یا اسکارهای قدیمی سوختگی ایجاد می‌شود.

طبقه‌بندی مرحله‌بندی AJCC (نسخهٔ 7 TNM)

مرحلهٔ 0–IB

مرحلهٔ 0 (Tis N0 M0): کارسینوم درجا. از غشای پایه عبور نمی‌کند.

مرحله IA (T1 N0 M0): قطر تومور 5 میلی‌متر یا کمتر، بدون تهاجم به صفحهٔ تارسال.

مرحله IB (T2a N0 M0): قطر تومور بیش از 5 میلی‌متر تا 10 میلی‌متر، یا تهاجم به صفحهٔ تارسال.

مرحله IC تا IV

مرحله IC (T2b N0 M0): قطر تومور بیش از 10 میلی‌متر تا 20 میلی‌متر، یا درگیری تمام ضخامت پلک.

مرحله II (T3a N0 M0): قطر تومور بیش از 20 میلی‌متر، یا گسترش به ناحیه‌ای نزدیک به چشم.

مرحله IIIB (any T N1 M0): متاستاز به غدد لنفاوی ناحیه‌ای.

مرحله IV (any T any N M1): متاستاز دوردست.

توزیع مراحل در Kaliki 2019 به این صورت بود: T1: 26%، T2: 37%، T3: 7%، T4: 29%¹⁾. درجه بافت‌شناسی از G1 (به‌خوبی تمایزیافته) تا G4 (تمایزنیافته) است و هرچه درجه پایین‌تر باشد، پیش‌آگهی بهتر است.

7. تازه‌ترین پژوهش‌ها و چشم‌انداز آینده (گزارش‌های مرحله پژوهش)

کارسینوم سلول سنگفرشی مرتبط با HPV و پس‌رفت با پاسخ ایمنی سلول‌های T

Ye و همکاران (NEJM 2025) موردی از یک زن 34 ساله با کارسینوم سلول سنگفرشی تهاجمی پوستی مقاوم به درمان را گزارش کردند که همراه با ادغام ژنوم β-HPV19 و اختلال در پیام‌رسانی گیرنده سلول T ناشی از جهش زایشی ZAP70 بود³⁾. در این مورد، هیچ‌یک از جهش‌های محرک معمول کارسینوم سلول سنگفرشی (TP53، NOTCH1/2، CDKN2A) شناسایی نشد و امضای جهشی ناشی از اشعه فرابنفش نیز پایین و 26% بود (در مقایسه با میانگین 77% در کارسینوم سلول سنگفرشی پوستی معمول). پس از پیوند آلوژن سلول‌های بنیادی خونساز که پیام‌رسانی گیرنده سلول T را بازیابی کرد، پاسخ سلول T اختصاصی HPV بازگشت و در پیگیری 35 ماهه، همه بیماری‌های مرتبط با HPV از جمله کارسینوم سلول سنگفرشی پوستی به‌طور پایدار پس‌رفت کردند.

این گزارش نشان می‌دهد که پاسخ‌های ایمنی تطبیقی سلول‌های T در کنترل بروز و پیشرفت کارسینوم سلول سنگفرشی نقش دارند³⁾.

کاربرد مهارکننده‌های نقاط وارسی ایمنی

سِمی‌پلیماب (یک آنتی‌بادی ضد PD-1) از سوی FDA برای کارسینوم سلول سنگفرشی پوستیِ غیرقابل جراحی و متاستاتیک تأیید شده است و انتظار می‌رود کاربرد آن در مواردی که به اربیت یا غدد لنفاوی گسترش یافته‌اند، بیشتر شود. با روشن‌تر شدن نقش پایش ایمنی، افزایش خطر کارسینوم سلول سنگفرشی در وضعیت‌های سرکوب ایمنی (پس از پیوند عضو، بدخیمی‌های خونی و غیره) نیز به اختلال در تنظیم پاسخ سلول‌های T نسبت داده می‌شود²⁾³⁾.

Q آیا ایمنی‌درمانی برای کارسینوم سلول سنگفرشی پلک مؤثر است؟

آنتی‌بادی ضد PD-1 سِمی‌پلیماب از سوی FDA برای کارسینوم سلول سنگفرشی پوستیِ غیرقابل جراحی و متاستاتیک تأیید شده است. همچنین، در کارسینوم سلول سنگفرشی وابسته به HPV، گزارش‌هایی از کاهش تومور پس از بازسازی ایمنی با پیوند سلول‌های بنیادی خون‌ساز وجود دارد. با این حال، مورد اخیر در حد یافته‌های پژوهشی است و درمان استاندارد محسوب نمی‌شود.

8. پیگیری و پیش‌آگهی

تشخیص زودهنگام و برداشت کامل معمولاً پیش‌آگهی خوبی به همراه دارد. با این حال، این بیماری از نظر زیستی تهاجمی‌تر از کارسینوم سلول بازال است و خطر گسترش به اربیت، غدد لنفاوی و اندام‌های دوردست را دارد. مواردی که با درگیری بدخیم اربیت همراه هستند باید با همکاری چندتخصصی، مانند انکولوژی پزشکی و رادیوانکولوژی، مدیریت شوند.

نکات اصلی پیگیری به شرح زیر است.

معاینه منظم چشمی پس از جراحی و لمس غدد لنفاوی ناحیه‌ای
بررسی منظم پوست، از جمله نواحی در معرض آفتاب در سراسر صورت
آموزش سبک زندگی درباره استفاده از ضدآفتاب، کاهش قرار گرفتن در معرض نور خورشید، و ترک الکل و سیگار
پیگیری با فواصل کوتاه‌تر در بیماران دچار سرکوب ایمنی

برآورد کاپلان–مایر ۵‌ساله نشان داد که متاستاز به غدد لنفاوی موضعی ۲۲٪، متاستاز دوردست ۱۱٪ و مرگ‌ومیر مرتبط با متاستاز ۱۱٪ بوده است¹⁾ و بنابراین پایش طولانی‌مدت لازم است.

9. منابع

Kaliki S, Bothra N, Bejjanki KM, Nayak A, Ramappa G, Mohamed A, et al. Malignant Eyelid Tumors in India: A Study of 536 Asian Indian Patients. Ocular oncology and pathology. 2019;5(3):210-219. doi:10.1159/000491549. PMID:31049330; PMCID:PMC6489076.
Scholl AR, Flanagan MB, Thompson AD. Educational Case: Squamous cell carcinoma. Acad Pathol. 2025;12(3):100206.
Ye P, Bergerson JRE, Brownell I, Starrett GJ, Abraham RS, Anderson MV, et al. Resolution of Squamous-Cell Carcinoma by Restoring T-Cell Receptor Signaling. The New England journal of medicine. 2025;393(5):469-478. doi:10.1056/NEJMoa2502114. PMID:40742260; PMCID:PMC12370287.