تست سایدل (Seidel test) روشی است که با استفاده از رنگ فلورسئین روی سطح چشم و مشاهده زیر نور آبی کبالت، نشت زلالیه از نقص تمام ضخامت قرنیه یا صلبیه را تشخیص میدهد. این تست در سال ۱۹۲۱ توسط چشمپزشک آلمانی اریش سایدل (Erich Seidel, 1882-1948) گزارش شد.
هنگامی که زلالیه از محل نقص نشت میکند، رنگ فلورسئین روی سطح چشم رقیق میشود. در زیر نور آبی کبالت، یک جریان آبی تیره رقیق شده (اثر آبشاری) در میان فلورسانس سبز فلورسئین ظاهر میشود. این حالت تست سایدل مثبت (Seidel positive) نامیده میشود.
آزمایشی است که در آن سطح چشم پس از استفاده از رنگ فلورسئین زیر نور آبی کبالت مشاهده میشود تا نشت زلالیه تشخیص داده شود. اگر نقص تمام ضخامت در قرنیه یا صلبیه وجود داشته باشد، زلالیه فلورسئین را رقیق کرده و به صورت جریان آبی تیره دیده میشود. برای ارزیابی تروما، عفونت و بسته شدن زخم پس از جراحی استفاده میشود.
| موارد کاربرد | اهمیت بالینی |
|---|---|
| ارزیابی پس از آسیب چشم | تشخیص وجود آسیب باز چشم |
| پارگی قرنیه یا صلبیه | بررسی تمام ضخامت بودن پارگی |
| سوراخ قرنیه عفونی | تشخیص ایجاد سوراخ |
| تأیید بسته شدن زخم پس از جراحی | تأیید بسته شدن مناسب زخم |
| پس از ترابکولکتومی | ارزیابی نشت زلالیه از بلب |
در تشخیص خونریزی اتاق قدامی تروماتیک، برای تأیید وجود سوراخ قرنیه، آزمایش سایدل انجام میشود. در صورت وجود ادم شدید ملتحمه، فشار پایین چشم و خونریزی زیر ملتحمه، به پارگی کره چشم مشکوک شده و تصویربرداری (CT، MRI) اضافه میشود. با این حال، در صورت مشکوک بودن به جسم خارجی فلزی، MRI منع مصرف دارد.
این آزمایش در ارزیابی بلب پس از ترابکولکتومی نیز مهم است. نوار تست فلورسئین آغشته به قطره بیحسی موضعی روی سطح بلب قرار داده شده و زیر فیلتر آبی روشن مشاهده میشود. بستن پلکها و مشاهده بلافاصله پس از باز کردن آنها به مدت چند ثانیه، تشخیص نشت را آسانتر میکند. در بلبهای پس از استفاده از داروهای ضد متابولیت، دیواره نازک شده و خطر نشت زلالیه زیاد است.
فلورسئین یک رنگ فلورسنت محلول در آب است. حداکثر طول موج جذب حدود 490 نانومتر (نور آبی) و حداکثر طول موج فلورسانس 520-530 نانومتر (نور سبز) است. هنگامی که توسط فیلتر آبی کبالت تحریک میشود، فلورسانس زرد-سبز از خود ساطع میکند.
اپیتلیوم طبیعی قرنیه به دلیل اتصالات محکم سلولهای سطحی به عنوان سد عمل میکند، بنابراین فلورسئین از بین سلولها عبور نمیکند. در نواحی نقص اپیتلیال، فلورسئین نفوذ کرده و رنگ میگیرد. از این خاصیت برای تشخیص ضایعات اپیتلیال قرنیه و ملتحمه نیز به طور گسترده استفاده میشود.
در صورت وجود نقص تمام ضخامت در قرنیه یا صلبیه، زلالیه از اتاق قدامی از طریق نقص نشت میکند. زلالیه نشتیافته فلورسئین روی سطح چشم را رقیق کرده و در زیر نور آبی کبالت به صورت جریان تیرهای (اثر آبشاری) مشاهده میشود. این یافته مثبت است.
استفاده همزمان از فیلتر آبی-آزاد باعث میشود که تنها طول موج فلورسانس فلورسئین (بالای ۵۲۰-۵۳۰ نانومتر) به طور انتخابی عبور کند، بنابراین کنتراست افزایش یافته و دقت تشخیص نشتهای ریز بالا میرود.
آمادهسازی و رنگآمیزی
۱. قرارگیری بیمار: بیمار را در مقابل لامپ شکاف دار بنشانید.
۲. بیحسی موضعی: قطره بیحسی موضعی تجویز کنید.
۳. خشک کردن: ناحیه مشکوک به نشت را با اسفنج سلولزی (توصیه میشود) یا سواب پنبهای به دقت خشک کنید.
۴. اعمال فلورسئین: نوار تست فلورسئین را با نرمال سالین مرطوب کرده و روی ناحیه مشکوک بمالید. همچنین میتوان از قطره (محلول فلورسئین ۰.۵ تا ۲ درصد) استفاده کرد.
مشاهده و ارزیابی
۵. مشاهده: ناحیه نقص را زیر نور آبی کبالت مشاهده کرده و وجود جریان تیره (اثر آبشاری) را ارزیابی کنید. سرعت نشت را ثبت کنید. استفاده از فیلتر آبی-آزاد کنتراست را افزایش میدهد.
۶. تست فشار: در موارد خاص مانند زخمهای بعد از عمل، ناحیه مجاور نقص را به آرامی فشار دهید تا نشت تأیید شود. اما در صورت خطر بیرونزدگی محتویات داخل چشم از انجام آن خودداری کنید.
در مواردی که نشت آهسته مشکوک است، مانند زخم پس از جراحی یا بلب بعد از ترابکولکتومی، با اعمال فشار ملایم نشت را تأیید کنید. با این حال، در موارد تروماتیک که خطر بیرونزدگی محتویات داخل چشم وجود دارد، باید از فشار خودداری کرد.
مداخله جراحی
پارگی یا سوراخ تمامضخامت تروماتیک: این موارد جزو آسیبهای باز چشم محسوب میشوند و نیاز به ترمیم جراحی فوری دارند.
نقص بزرگ قرنیه: بخیه اولیه برای بستن انجام میشود. در قرنیه پس از LASIK، ممکن است پارگی زیر فلپ وجود داشته باشد که نیاز به بلند کردن فلپ و بخیه زدن استرومای باقیمانده دارد2).
مدیریت محافظهکارانه
سوراخ کوچک (کمتر از 2 میلیمتر): ممکن است با لنز تماسی بانداژ و قطرههای آنتیبیوتیک مدیریت شود.
چسب سیانواکریلات: برای نقصهای کوچک قرنیه استفاده میشود.
نشت آهسته پس از جراحی: ممکن است با لنز تماسی بانداژ و پیگیری، انتظار بسته شدن خودبهخودی رود.
مدیریت بسته به علت، محل و اندازه متفاوت است. پارگی یا سوراخ تمامضخامت تروماتیک نیاز به ترمیم جراحی فوری دارد. سوراخهای کوچک (کمتر از 2 میلیمتر) و نشت آهسته پس از جراحی ممکن است با لنز تماسی بانداژ و آنتیبیوتیک مدیریت شوند. چسب سیانواکریلات نیز برای نقصهای کوچک استفاده میشود.
در چشمهای دارای دستگاه زهکشی گلوکوم (GDD)، دهانه مجرای اشکی در نزدیکی ملتحمه فوقانی-گیجگاهی اطراف دستگاه قرار دارد. ترشحات مجرای اشکی ممکن است فلورسئین را رقیق کرده و باعث تشخیص مثبت کاذب (pseudo-Seidel sign) شود که با نشت دستگاه زهکشی گلوکوم اشتباه گرفته میشود1).
رنگآمیزی با فلورسئین میتواند خروج مایع را تشخیص دهد، اما نمیتواند تشخیص دهد که مایع زلالیه است یا اشک. برای غلبه بر این محدودیت، روشی گزارش شده است که در آن تریپان بلو به اتاق قدامی تزریق میشود و مشخص میشود که آیا مایع نشتیافته به رنگ آبی درمیآید یا خیر1). تریپان بلو میل ترکیبی بالایی با ملتحمه، صلبیه و شبکه ترابکولار دارد و میتواند مسیر جریان زلالیه را به دقت ردیابی کند1).
در چشمهای پس از LASIK، حتی اگر ضربه بلانت باعث پارگی تمام ضخامت استرومای قرنیه شود، ممکن است فلپ LASIK دست نخورده باقی بماند و از نشت زلالیه به خارج از چشم جلوگیری کند و در نتیجه آزمایش سایدل منفی شود2). در چنین مواردی، یک اتاق دوگانه بین اتاق قدامی و زیر فلپ تشکیل میشود که به صورت ادم قرنیه یا کاهش فشار چشم ظاهر میشود2). گزارش شده است که OCT بخش قدامی پارگی زیر فلپ را نشان داده و به تشخیص منجر شده است2).
در موارد سوراخ شدن زخم قرنیه، رنگآمیزی با فلورسئین میتواند نشت زلالیه را قابل مشاهده کند، اما اگر محل سوراخ خودبهخود بسته شده باشد یا به دلیل گیر افتادن عنبیه نشت به طور موقت متوقف شده باشد، ممکن است نتیجه منفی کاذب باشد.
بله. در چشمهای پس از LASIK، فلپ دست نخورده ممکن است پارگی تمام ضخامت استروما را بپوشاند و از نشت زلالیه جلوگیری کند و در نتیجه منفی کاذب ایجاد شود2). همچنین گیر افتادن عنبیه در محل سوراخ یا بسته شدن خودبهخودی نیز میتواند باعث منفی کاذب شود. در صورت وجود تناقض با یافتههای بالینی، ارزیابی اضافی با OCT بخش قدامی توصیه میشود.
