Soi đáy mắt gián tiếp hai mắt (Binocular Indirect Ophthalmoscopy)

Các điểm chính trong nháy mắt

Khám bằng kính soi đáy mắt gián tiếp hai mắt (BIO) là một xét nghiệm đáy mắt lập thể góc rộng được thực hiện dưới tình trạng giãn đồng tử, và là kỹ thuật cơ bản không thể thay thế trong việc tìm kiếm rách võng mạc và bong võng mạc.
Bằng cách cầm thấu kính hội tụ (20D, 25D, 28D) bằng cả hai tay và thực hiện khám trên bệnh nhân ở tư thế nằm ngửa, có thể quan sát toàn bộ võng mạc ngoại vi một cách có hệ thống.
Trong khi kính soi đáy mắt trực tiếp cho độ phóng đại khoảng 15 lần và trường nhìn khoảng 10°, kính soi đáy mắt gián tiếp cung cấp trường nhìn rộng 30-60° với độ phóng đại 2-4 lần và cho phép nhìn lập thể.
Kết hợp với que ấn củng mạc, có thể quan sát vùng ngoại vi tận cùng gần ora serrata, cho phép phân biệt giữa rách thật và rách giả, cũng như xác nhận sự hiện diện hay không của dịch dưới võng mạc.
Sau khi nhỏ thuốc giãn đồng tử (tropicamid 0,5% + phenylephrin 0,5%), việc khám bắt đầu sau khoảng 20-30 phút khi đồng tử đã giãn hoàn toàn.
Các dấu hiệu đáy mắt được ghi lại bằng hướng kim đồng hồ (1-12 giờ) và khoảng cách (cực sau, xích đạo, ora serrata), và được tài liệu hóa cùng với bản vẽ phác thảo trong hồ sơ bệnh án.
Nếu có tiền sử glôcôm góc đóng, có nguy cơ kích hoạt cơn glôcôm cấp do giãn đồng tử, do đó cần kiểm tra độ sâu tiền phòng trước đó.

1. Khám soi đáy mắt gián tiếp (khám soi đáy mắt hai mắt gián tiếp) là gì?

Soi đáy mắt hai mắt gián tiếp (BIO) là kỹ thuật cơ bản để khám đáy mắt bằng cách sử dụng kính đeo đầu có đèn chiếu sáng, quan sát đáy mắt dưới dạng lập thể hai mắt sau khi làm giãn đồng tử. Một thấu kính hội tụ (thường là 20D hoặc 25D) được giữ trước mắt bệnh nhân, tạo ra hình ảnh thật ngược của đáy mắt trước mắt người khám. Độ phóng đại từ 2-4 lần tùy theo thấu kính, trường nhìn rộng 30-60°, cho phép quan sát toàn bộ chu vi võng mạc ngoại vi.

So với soi đáy mắt trực tiếp, độ phóng đại thấp hơn, nhưng trường nhìn rộng hơn, khả năng nhìn lập thể và kết hợp với ấn củng mạc cho phép phát hiện các vết rách võng mạc, bong võng mạc và thoái hóa dạng lưới ở ngoại vi với độ nhạy cao. Khám này không thể thiếu trong chẩn đoán các bệnh dịch kính-võng mạc, và đánh giá chi tiết toàn bộ chu vi võng mạc trước phẫu thuật bong võng mạc không thể thực hiện nếu không có BIO. Học viện Nhãn khoa Hoa Kỳ (AAO) trong Preferred Practice Pattern 2025 khuyến cáo BIO với giãn đồng tử và ấn củng mạc để đánh giá bong dịch kính sau cấp tính, rách võng mạc và thoái hóa dạng lưới ^[2].

Ưu điểm lớn nhất của soi đáy mắt hai mắt gián tiếp là khả năng cầm thấu kính hội tụ và dụng cụ ấn củng mạc ở mỗi tay. Trong khi ấn củng mạc, võng mạc có thể được quan sát lập thể, cho phép quan sát động (chuyển động võng mạc, mức độ bong) và quan sát theo hướng tiếp tuyến (độ nhô của mép vết rách). Những dấu hiệu này không thể thu được bằng soi đáy mắt gián tiếp một mắt hoặc phương pháp thấu kính trước.

Để thành thạo BIO cần được đào tạo thích hợp, và người ta nói rằng “Khám đáy mắt bằng soi đáy mắt hai mắt gián tiếp thường bị tránh vì phiền phức và mất nhiều thời gian để thành thạo, nhưng nó cho phép quan sát nhiều dấu hiệu không thể thu được bằng các phương pháp khác. Đây là khám cần thiết để nâng cao độ chính xác chẩn đoán và lựa chọn phương pháp điều trị đúng.” Thực tế, khó khăn trong định hướng không gian do hình ảnh ngược là nguyên nhân chính cản trở việc thành thạo của các bác sĩ nội trú, và gần đây hiệu quả của các phương pháp giáo dục sử dụng mô phỏng thực tế tăng cường đã được báo cáo ^[8].

Ngoài ra, Charles L. Schepens đã phát triển soi đáy mắt hai mắt gián tiếp vào năm 1945, cách mạng hóa việc điều trị bong võng mạc, và ông được gọi là “Cha đẻ của bong võng mạc” ^[1].

Q Trong khám soi đáy mắt gián tiếp, hình ảnh bị ngược, liệu có thể quan sát chính xác không?

Trong soi đáy mắt gián tiếp, một hình ảnh thật ngược của đáy mắt (ngược trên-dưới và trái-phải) được tạo ra trước mắt người khám. Nghĩa là võng mạc trên xuất hiện ở phần dưới của trường nhìn, võng mạc phải xuất hiện ở bên trái. Đây là hiện tượng quang học chính xác, và người khám qua đào tạo sẽ tự động đọc hình ảnh ngược trong khi quan sát. Cho đến khi quen, có thể khó hiểu định hướng không gian, nhưng quy trình thông thường là học đồng thời với vẽ phác thảo đáy mắt.

2. So sánh với soi đáy mắt trực tiếp và phương pháp thấu kính trước

So sánh quan sát đáy mắt bằng soi đáy mắt trực tiếp, PanOptic, thấu kính 20D gián tiếp và chụp ảnh võng mạc (sơ đồ và ảnh lâm sàng)

Corr RH. Fundoscopy in the smartphone age: current ophthalmoscopy methods in neurology. Arq Neuropsiquiatr. 2023;81(5):502-509. Figure 4. PMCID: PMC10232018. License: CC BY.

Sơ đồ ở hàng trên và ảnh lâm sàng ở hàng dưới cho thấy sự khác biệt về trường nhìn và độ phóng đại giữa kính soi đáy mắt trực tiếp thông thường (A & B), kính soi đáy mắt PanOptic (C & D), kính soi đáy mắt gián tiếp sử dụng thấu kính hội tụ 20 đi-ốp (E & F), và ảnh võng mạc (G & H). Điều này tương ứng với các đặc điểm trường nhìn và độ phóng đại của từng phương pháp kiểm tra được thảo luận trong phần “So sánh với kính soi đáy mắt trực tiếp và phương pháp thấu kính trước”.

Kính soi đáy mắt gián tiếp được sử dụng xen kẽ với kính soi đáy mắt trực tiếp và phương pháp thấu kính trước (đèn khe + thấu kính lồi) tùy theo mục đích.

Mục	Kính soi đáy mắt trực tiếp	Kính soi đáy mắt gián tiếp hai mắt (BIO)	Phương pháp thấu kính trước (78D/90D)
Độ phóng đại	Khoảng 15 lần	Khoảng 2–4 lần	Khoảng 6–8 lần
Trường nhìn	Khoảng 10°	Khoảng 30–60°	Khoảng 20–30°
Hướng ảnh	Ảnh xuôi	Ảnh ngược và đảo trái-phải	Ảnh ngược (không tiếp xúc)
Thị giác lập thể	Không	Có	Có
Cần thiết giãn đồng tử	Không cần (có thể với đồng tử nhỏ)	Cần	Cần (khuyến nghị)
Quan sát võng mạc ngoại vi	Khó khăn	Xuất sắc	Tốt đến xích đạo
Ấn củng mạc	Không thể	Có thể	Không thể
Sử dụng chính	Sàng lọc và quan sát gai thị	Võng mạc ngoại vi, bong, rách	Gai thị, hoàng điểm, dịch kính

Nguyên tắc lựa chọn: kính soi đáy mắt gián tiếp (BIO) là tối ưu để tìm rách, bong và thoái hóa ở võng mạc ngoại vi, trong khi phương pháp kính tiếp xúc trước phù hợp để đánh giá chi tiết gai thị và hoàng điểm. Đối với quan sát đơn giản nhằm mục đích sàng lọc, kính soi đáy mắt trực tiếp đôi khi được sử dụng.

3. Nguyên lý quang học của kiểm tra

Cơ chế hình thành ảnh ngược

BIO tạo thành ảnh thật ngược qua đường quang học sau:

Nguồn sáng (halogen/LED) trong kính đội đầu phát ra ánh sáng chiếu
Ánh sáng được hội tụ qua thấu kính tụ quang hướng về đồng tử bệnh nhân
Ánh sáng đến đáy mắt (võng mạc), và ánh sáng phản xạ, tán xạ thoát ra từ đồng tử
Thấu kính lồi do người khám cầm khúc xạ ánh sáng thoát ra, tạo thành ảnh thật ngược giữa mắt và thấu kính (phía người khám)
Hai mắt của người khám nhìn ảnh thật này từ các góc khác nhau, tạo cảm giác chiều sâu qua thị sai hai mắt

Loại và đặc tính của thấu kính tụ quang

Công suất khúc xạ của thấu kính tụ quang (giá trị D) càng lớn thì tiêu cự càng ngắn, độ phóng đại giảm nhưng trường nhìn rộng hơn. Độ phóng đại được ước tính bằng cách chia công suất khúc xạ của mắt (khoảng 60 D) cho giá trị D của thấu kính tụ quang.

Thấu kính	Tiêu cự	Độ phóng đại (ước tính)	Trường nhìn	Ứng dụng chính
14D	Khoảng 71 mm	Khoảng 4,3×	Khoảng 37°	Quan sát chi tiết gai thị và hoàng điểm
20D	Khoảng 50 mm	Khoảng 3×	Khoảng 45°	Khám đáy mắt tiêu chuẩn ở người lớn
25D	Khoảng 40 mm	Khoảng 2,4 lần	Khoảng 50°	Trẻ sinh non và trẻ em
28D	Khoảng 36 mm	Khoảng 2,3 lần	Khoảng 53°	Quan sát góc rộng võng mạc ngoại vi
30D	Khoảng 33 mm	Khoảng 2 lần	Khoảng 60°	Vùng ngoại vi nhất / đồng tử nhỏ

Khoảng cách giữa thấu kính và mắt bệnh nhân tương đương với tiêu cự, khoảng 5-8 cm là hướng dẫn. Đồng tử càng giãn đủ (đường kính đồng tử càng lớn) thì chất lượng thị giác lập thể càng cao.

Sự cần thiết của giãn đồng tử

Do kính soi đáy mắt gián tiếp có cấu trúc mà cả ánh sáng chiếu và ánh sáng quan sát đều đi qua đồng tử, đường kính đồng tử càng lớn thì hình ảnh đáy mắt càng sáng và rộng. Với đồng tử nhỏ (dưới 4 mm), trường nhìn quan sát được bị hạn chế, và việc ấn củng mạc ở vùng ngoại vi trở nên khó khăn.

4. Phương pháp và quy trình kiểm tra

Chuẩn bị (giãn đồng tử)

Nhỏ thuốc giãn đồng tử và bắt đầu kiểm tra sau khi đồng tử giãn hoàn toàn.

Thuốc giãn đồng tử tiêu chuẩn: Dung dịch nhỏ mắt kết hợp tropicamid 0,5% (Midrin M®) và phenylephrin hydroclorid 0,5% (Midrin P®)

Sau khi nhỏ, đồng tử giãn hoàn toàn trong khoảng 20-30 phút
Tác dụng giãn đồng tử thường kéo dài 4-6 giờ, và trong thời gian đó xảy ra chứng sợ ánh sáng (chói mắt) và khó nhìn gần
Ở bệnh nhân có tiền sử đóng góc hoặc tiền phòng nông, có nguy cơ cơn glôcôm cấp tính, do đó cần kiểm tra độ sâu tiền phòng trước bằng đèn khe hoặc đo chiều dài trục
Ở trẻ em, cân nhắc sử dụng cycloplegin (cyclopentolat 1%)

Q Tác dụng phụ và lưu ý của thuốc giãn đồng tử là gì?

Các tác dụng phụ chính của thuốc giãn đồng tử (tropicamid 0,5% + phenylephrin 0,5%) là chứng sợ ánh sáng (kéo dài 4-6 giờ) và khó nhìn gần do liệt điều tiết. Giải thích cho bệnh nhân tránh lái xe ô tô hoặc xe đạp trong ngày kiểm tra. Biến chứng quan trọng nhất là cơn glôcôm góc đóng cấp tính, nơi ở bệnh nhân có tiền phòng nông (như viễn thị, người già, mắt nhỏ), giãn đồng tử có thể làm tắc góc và gây tăng áp lực nội nhãn đột ngột. Trước khi giãn đồng tử, kiểm tra độ sâu tiền phòng bằng đèn khe, và nếu nghi ngờ tiền phòng nông, hãy soi góc (gonioscopy) trước khi quyết định giãn đồng tử.

Tiến hành kiểm tra

Quy trình cơ bản (tư thế nằm ngửa)

Tư thế cơ bản là nằm ngửa. Thực hiện các bước sau theo thứ tự.

Đặt bệnh nhân nằm ngửa trên cáng hoặc tương tự.
Đeo headset BIO và điều chỉnh độ sáng đèn phù hợp (quá sáng có thể làm co đồng tử).
Đặt bảng vẽ lên ngực bệnh nhân.
Giữ thấu kính 20D cách mắt bệnh nhân khoảng 6-8 cm.
Sử dụng ánh sáng phản xạ để bắt hình ảnh đáy mắt trong thấu kính.
Quan sát đáy mắt một cách có hệ thống theo thứ tự: trên → dưới → thái dương → mũi → hoàng điểm → gai thị.
Trong khi quan sát, ghi lại các phát hiện vào bản vẽ.

Quy trình Ấn Củng mạc (Khảo sát Võng mạc Ngoại vi)

Đối với vùng ngoài xích đạo, cần thêm ấn củng mạc.

Sử dụng que ấn (dụng cụ ấn củng mạc) đồng thời với quan sát bằng kính soi đáy mắt.
Đặt đầu que ấn lên củng mạc qua mí mắt và ấn nhẹ.
Võng mạc ở đáy mắt nhô lên, đưa vùng ngoại vi xa nhất (gần ora serrata) vào trong tầm nhìn.
Trong khi ấn, di chuyển que ấn để kiểm tra toàn bộ chu vi vùng ngoại vi xa nhất một cách tuần tự.
Nếu thấy vết rách, giả vết rách hoặc vùng thoái hóa, hãy kiểm tra các phát hiện trước và sau khi ấn, và ghi lại các thay đổi động (biến dạng, thay đổi phạm vi bong).

BIO kết hợp ấn củng mạc là tiêu chuẩn vàng để phát hiện các vết rách võng mạc ngoại vi ^[3], và có báo cáo rằng khám bằng đèn khe không tiếp xúc có thể bỏ sót các vết rách hình móng ngựa cấp tính ^[5]. Mặt khác, trong một nghiên cứu gần đây so sánh với chụp ảnh đáy mắt góc rộng (UWF), khoảng một nửa số vết rách hình móng ngựa không được phát hiện chỉ bằng UWF, do đó UWF đơn thuần không thể thay thế hoàn toàn BIO với ấn củng mạc ^[4]. Áp lực nội nhãn trong khi ấn củng mạc có thể tăng lên trung bình 65 mmHg và tối đa 88 mmHg khi khám ngoại trú, có thể ảnh hưởng đến tưới máu mắt, vì vậy cần cân nhắc cường độ và thời gian ấn ở các trường hợp tăng nhãn áp và glôcôm ^[6].

Phương pháp ghi nhận kết quả

Các kết quả đáy mắt được ghi lại theo định dạng sau:

Hướng theo giờ: 1–12 giờ (ghi vị trí 12 giờ là phía trên. Ví dụ: ‘hướng 5 giờ’)
Khoảng cách từ xích đạo: Phân biệt thành cực sau (post), xích đạo (equator) và ora serrata
Đường kính đĩa thị (DD): Sử dụng đường kính đĩa thị làm tham chiếu khoảng cách, ghi như ‘cách xích đạo 1 DD’
Phác họa: Ghi lại vị trí, hình dạng và phạm vi bong võng mạc và vết rách trên giấy phác họa đáy mắt (có vòng tròn đồng tâm) bằng bút chì màu. Người ta nói rằng ‘phẫu thuật bong võng mạc mà không có phác họa cũng liều lĩnh như đi biển không có bản đồ’

Có thể khám ở tư thế ngồi, nhưng sẽ khó khăn cho thị giác lập thể ở phía thái dương và mũi, đồng thời hạn chế phạm vi khám ấn. Tư thế nằm ngửa được khuyến nghị để khám ngoại vi toàn bộ.

5. Kết quả khám điển hình và xử trí

Hình ảnh SD-OCT võng mạc ngoại vi cho thấy búi võng mạc dạng nang và rách toàn bộ chiều dày, và trắng không áp lực (white without pressure)

Chu RL, et al. Morphology of Peripheral Vitreoretinal Interface Abnormalities Imaged with Spectral Domain Optical Coherence Tomography. J Ophthalmol. 2019;2019:3839168. Figure 3. PMCID: PMC6590607. License: CC BY.

Ảnh đáy mắt (a) cho thấy vết rách võng mạc (mũi tên) kèm búi võng mạc dạng nang ở mắt trái và trắng không áp lực (đầu mũi tên), và các thay đổi sau 1 tháng quang đông laser (b), trước phẫu thuật SD-OCT (c) và 1 tuần sau phẫu thuật (d). Điều này tương ứng với sự phân biệt giữa rách, giả rách và trắng không áp lực được thảo luận trong phần ‘Kết quả khám điển hình và xử trí’.

Kết quả	Bệnh/Tình trạng nghi ngờ	Mức độ khẩn cấp	Xử trí
Chỗ phồng nhấp nhô màu xám trắng (võng mạc nhấp nhô)	Bong võng mạc do rách	Cấp cứu	Phẫu thuật ngay (đai độn / cắt dịch kính)
Vết rách hình móng ngựa / lỗ tròn / rách có nắp	Rách võng mạc (trước bong)	Bán cấp cứu	Quang đông laser dự phòng trong vòng 1-2 ngày
Thoái hóa chu biên dạng lưới hoặc dạng ốc	Thoái hóa dạng lưới (vị trí dễ rách)	Theo dõi	Hướng dẫn tái khám khi triệu chứng xấu đi
Không nhìn rõ đáy mắt (đỏ)	Xuất huyết dịch kính	Bán cấp cứu đến theo dõi	Tìm nguyên nhân (tiểu đường / tắc tĩnh mạch / rách v.v.)
Tân mạch, xuất huyết, đốm trắng, phù	Bệnh võng mạc tiểu đường tăng sinh	Bán cấp cứu đến theo dõi	Đánh giá giai đoạn theo phân loại Fukuda v.v. Laser/phẫu thuật dịch kính
Đỏ và gồ lên của gai thị	Gai thị sung huyết, phù gai thị	Bán cấp cứu	Nghi ngờ tăng áp lực nội sọ, chuyển đến khoa thần kinh
Gai thị nhợt nhạt, ranh giới rõ	Teo thị thần kinh	Theo dõi đến khảo sát chi tiết	Tìm nguyên nhân (glôcôm, thiếu máu cục bộ, viêm thị thần kinh)
Tổn thương dạng vòng trắng ở ngoại vi	Phân loại giai đoạn bệnh võng mạc trẻ sinh non (ROP)	Cấp cứu đến bán cấp cứu	Sử dụng kính 25D/30D. Đánh giá theo phân loại ICROP3

Phân biệt lỗ rách và lỗ rách giả

Ấn củng mạc cũng hữu ích để phân biệt lỗ rách và lỗ rách giả (trắng khi ấn: WWP).

Lỗ rách thật: Bờ lỗ rách nhô lên rõ ràng khi ấn. Nếu có dịch dưới võng mạc xung quanh, điều này cho thấy bong võng mạc đang tiến triển.
WWP: Xuất hiện trắng khi ấn, nhưng ranh giới không rõ với vùng xung quanh và biến mất sau khi bỏ ấn.

Sự phân biệt này rất quan trọng trong việc quyết định có cần quang đông laser dự phòng hay chỉ cần theo dõi.

6. Sinh lý bệnh: Quang học của kính soi đáy mắt gián tiếp và nguyên lý thị giác lập thể

Vật lý của sự hình ảnh đảo ngược

Sự hình thành ảnh thật đảo ngược quan sát được qua kính soi đáy mắt gián tiếp dựa trên quang học hình học. Độ phóng đại (M) được ước tính từ tỷ lệ giữa công suất khúc xạ của thấu kính hội tụ (D) và công suất khúc xạ tương đương của mắt (khoảng 60 D).

Công thức ước tính độ phóng đại: M ≒ 60D ÷ giá trị D của thấu kính
- Ví dụ: Khi sử dụng thấu kính 20D → M ≒ 60 ÷ 20 = 3 lần
- Ví dụ: Khi sử dụng thấu kính 28D → M ≒ 60 ÷ 28 ≒ 2,1 lần

Độ phóng đại thực tế cao hơn một chút so với trên do thiết kế thấu kính (hiệu chỉnh phi cầu và gương phẳng).

Trong thời hiện đại, thiết kế phi cầu đã trở thành tiêu chuẩn cho thấu kính hội tụ, hiệu chỉnh quang sai cầu và sắc ở vùng ngoại vi. Do đó, thấu kính 20D/28D cung cấp hình ảnh rõ nét đến tận rìa trường nhìn thực tế.

Nguyên lý thị giác lập thể

Thị giác lập thể trong kính soi đáy mắt gián tiếp xảy ra khi cả hai mắt của người khám quan sát đáy mắt đồng thời từ các góc độ khác nhau qua đồng tử.

Mắt trái và mắt phải nhận ánh sáng phản xạ từ đáy mắt với các góc tới khác nhau
Sự khác biệt thị giác hai mắt này được nhận biết như thông tin về độ sâu võng mạc (chiều cao của chỗ lồi, độ sâu của chỗ lõm)
Nếu giãn đồng tử không đủ (đường kính đồng tử nhỏ), sự khác biệt về góc tới giữa hai mắt giảm và cảm giác lập thể trở nên kém

Đường kính đồng tử càng lớn thì cảm giác lập thể càng tốt, do đó giãn đồng tử đầy đủ (lý tưởng từ 6 mm trở lên) là yếu tố ảnh hưởng đến độ chính xác của kiểm tra.

Ưu thế của quan sát ở tư thế nằm ngửa

Đặt bệnh nhân ở tư thế nằm ngửa mang lại những lợi ích sau:

Dễ dàng quan sát toàn bộ vùng ngoại vi mà không bị ảnh hưởng bởi trọng lực
Có thể thực hiện ấn củng mạc đồng đều qua mi mắt
Người khám có thể tiếp tục quan sát trong khi vẽ phác thảo dễ dàng
Cũng có thể kiểm tra sự thay đổi phân bố dịch dưới võng mạc (kiểm tra thay đổi tư thế)

Ở tư thế ngồi, thị giác lập thể ở phía thái dương và mũi trở nên khó khăn, và phạm vi kiểm tra ấn bị hạn chế.

7. Kiến thức mới nhất và triển vọng tương lai

Phân biệt sử dụng với thiết bị chụp ảnh đáy mắt góc siêu rộng

Optos® (kính soi đáy mắt laser quét siêu rộng 200°) và CLARUS® (máy ảnh đáy mắt siêu rộng 45–133°) có thể thu được hình ảnh đáy mắt góc rộng mà không cần làm giãn đồng tử và không tiếp xúc. Chúng rất hữu ích trong sàng lọc, ghi chép, giải thích cho bệnh nhân và đọc từ xa.

Tuy nhiên, chụp ảnh đáy mắt siêu rộng là hình ảnh phẳng và không thể thay thế thị giác lập thể, quan sát động (thay đổi dấu hiệu do ấn củng mạc) và đánh giá vùng ngoại vi gần nhất với ora serrata mà BIO cung cấp. BIO là cần thiết để xác nhận cuối cùng các “tổn thương giống vết rách” trên hình ảnh hai chiều, và cả hai bổ sung cho nhau.

Kính soi đáy mắt gián tiếp kỹ thuật số

Một bộ kính đeo đầu có cảm biến kỹ thuật số tích hợp và chức năng ghi hình (Digital BIO) đã được đưa vào sử dụng thực tế. Video thời gian thực có thể được hiển thị trên màn hình ngoài và ghi lại dưới dạng video hoặc ảnh tĩnh, cho phép ứng dụng trong giải thích trước phẫu thuật, giáo dục và tư vấn từ xa.

Đọc từ xa và sàng lọc bệnh võng mạc trẻ sinh non

Ở các nước đang phát triển, đảo xa và cơ sở NICU, có thể khó có bác sĩ nhãn khoa thường trú, và các hệ thống đang được phát triển để truyền hình ảnh khám BIO theo thời gian thực đến chuyên gia từ xa để đọc. Sàng lọc bệnh võng mạc trẻ sinh non (ROP) là một lĩnh vực ứng dụng đặc biệt hứa hẹn, và sự kết hợp giữa BIO kỹ thuật số và đọc từ xa có thể góp phần giảm chênh lệch trong tiếp cận chăm sóc sức khỏe. Lưu ý rằng, trong một nghiên cứu so sánh tiền cứu sàng lọc ROP bằng chụp ảnh kỹ thuật số trường rộng và BIO, người ta thấy rằng chụp ảnh kỹ thuật số nên giữ vai trò hỗ trợ thay vì thay thế BIO một mình ^[7].

Mối quan hệ với máy ảnh đáy mắt góc rộng tích hợp AI

Sàng lọc bệnh võng mạc tiểu đường, ROP và glôcôm bằng máy ảnh đáy mắt góc rộng tích hợp AI đang được thương mại hóa. Các hệ thống này hữu ích như sàng lọc ban đầu, nhưng trong chăm sóc chính xác (xác định chỉ định phẫu thuật, theo dõi điều trị), BIO được cho là vẫn hoạt động như quy trình khám chính.

8. Tài liệu tham khảo

Sen M, Honavar SG. Charles L. Schepens: Eye Spy. Indian J Ophthalmol. 2023;71(7):2625-2627. PMID: 37417098. PMCID: PMC10491037.
Kim SJ, Bailey ST, Kovach JL, et al. Posterior Vitreous Detachment, Retinal Breaks, and Lattice Degeneration Preferred Practice Pattern®. Ophthalmology. 2025;132(4):P163-P196. PMID: 39918519.
Raevis J, Hariprasad SM, Shrier E. The Depressing Part of Retina: A Review of Scleral Depression and Scleral Indentation. Ophthalmic Surg Lasers Imaging Retina. 2021;52(2):71-74. PMID: 33626165.
Lin AC, Kalaw FGP, Schönbach EM, et al. The Sensitivity of Ultra-Widefield Fundus Photography Versus Scleral Depressed Examination for Detection of Retinal Horseshoe Tears. Am J Ophthalmol. 2023;255:73-79. PMID: 37468086.
Natkunarajah M, Goldsmith C, Goble R. Diagnostic effectiveness of noncontact slitlamp examination in the identification of retinal tears. Eye (Lond). 2003;17(5):607-609. PMID: 12855967.
Trevino R, Stewart B. Change in intraocular pressure during scleral depression. J Optom. 2015;8(4):244-251. PMID: 25444648.
Dhaliwal C, Wright E, Graham C, McIntosh N, Fleck BW. Wide-field digital retinal imaging versus binocular indirect ophthalmoscopy for retinopathy of prematurity screening: a two-observer prospective, randomised comparison. Br J Ophthalmol. 2009;93(3):355-359. PMID: 19028742.
Rai AS, Rai AS, Mavrikakis E, Lam WC. Teaching binocular indirect ophthalmoscopy to novice residents using an augmented reality simulator. Can J Ophthalmol. 2017;52(5):430-434. PMID: 28985799.