جراحی بازسازی پلک

نکات کلیدی در یک نگاه

بازسازی پلک اصطلاحی کلی برای عمل‌های جراحی است که عملکرد و ظاهر نقص‌های پلک ناشی از برداشتن تومور، آسیب، سوختگی یا ناهنجاری‌های مادرزادی را ترمیم می‌کنند.
پلک از دو لایه تشکیل شده است: لایه قدامی (پوست و عضله حلقوی چشم) و لایه خلفی (ترس و ملتحمه)، و بازسازی برای هر لایه به‌طور جداگانه انجام می‌شود.
حداقل یکی از این دو لایه باید با یک فلپ دارای خون‌رسانی بازسازی شود.
انتخاب روش بر اساس اندازه نقص (به‌صورت نسبتی از طول پلک)، عمق آن و محل آن تعیین می‌شود.
در پارگی‌های پلک در سمت داخلی نقطه اشکی، همیشه باید از نظر پارگی کانالیکول بررسی شود و ترمیم در ۴۸ ساعت اول پس از آسیب ترجیح دارد.
برای بازسازی لایه خلفی، گزینه‌های مختلف پیوند مانند تارزوکونژونکتیوا، کام سخت، غضروف گوش و مخاط دهان وجود دارد.
بازسازی لایه خلفی با ماتریکس پوستی بدون سلول و رویکردهای مهندسی بافت هنوز در مرحله پژوهش است.

1. بازسازی پلک چیست؟

بازسازی پلک اصطلاحی کلی برای روش‌های جراحی بازسازی است که برای نقص‌های پلک ناشی از برداشت تومور، تروما، ناهنجاری‌های مادرزادی، سوختگی و موارد مشابه انجام می‌شود و هدف آن حفظ بسته شدن پلک، نگه‌داشتن لایه اشکی، تأمین میدان دید و بازگرداندن ظاهر است.

تاریخ روش‌های شاخص به شرح زیر است. روش Cutler-Beard در سال 1955 توسط NL Cutler و C Beard گزارش شد. فلپ تارزوکونژونکتیوال Hughes در سال 1937 توسط Wendell Hughes گزارش شد. فلپ پیشروی نیم‌دایره‌ای Tenzel در سال 1975 توسط RR Tenzel گزارش شد.

اندیکاسیون‌ها به‌طور کلی به مادرزادی و اکتسابی تقسیم می‌شوند. علل مادرزادی شامل کلوبوما، سندرم Goldenhar و سندرم Treacher Collins هستند. علل اکتسابی شامل پس از برداشت تومور، تروما، سوختگی، پس از پرتودرمانی و علل یاتروژنیک (عوارض پس از جراحی زیبایی) هستند.

در میان تومورهای بدخیم پلک، کارسینوم سلول بازال در کشورهای غربی بیش از ۸۰٪ را تشکیل می‌دهد. در آسیا، کارسینوم سلول سنگفرشی (۷–۴۰٪) و کارسینوم سباسه (۳.۴–۲۹٪) نسبتاً شایع‌تر هستند ¹⁾.

Q چه زمانی بازسازی پلک لازم است؟

اندیکاسیون‌های اصلی شامل نقص پلک پس از برداشت تومور، تروما، سوختگی، ناهنجاری مادرزادی و پس از پرتودرمانی است. علل یاتروژنیک مانند لاگوفتالموس پس از جراحی زیبایی و رتراکشن اسکاری پلک نیز شامل می‌شود. روش جراحی بر اساس اندازه، عمق و محل نقص انتخاب می‌شود.

2. علائم اصلی و یافته‌های بالینی

علائمی که بیمار احساس می‌کند

علائم ناشی از بسته نشدن کامل پلک: خشکی قرنیه، احساس جسم خارجی، اشک‌ریزش، و کاهش بینایی.
در موارد ضربه‌ای: درد، تورم، و خونریزی.
پس از سوختگی: محدودیت حرکت چشم و دشواری در باز کردن چشم به‌دلیل چسبندگی بین پلک و کره چشم²⁾.

یافته‌های بالینی (یافته‌هایی که پزشک در معاینه بررسی می‌کند)

شاخص‌های ارزیابی که مستقیماً به انتخاب روش جراحی مربوط‌اند، به‌صورت نظام‌مند بررسی می‌شوند.

عمق نقص: بین نقص تمام‌ضخامت (هر دو لایه قدامی و خلفی) و نقص فقط در لایه قدامی تمایز داده می‌شود.
اندازه نقص: انتخاب روش جراحی بر اساس نسبت آن به طول پلک متفاوت است (کوچک: 25–50٪، متوسط: 50–75٪، بزرگ: بیش از 75٪).
محل نقص: داخلی، مرکزی، خارجی. اینکه گوشه داخلی یا خارجی درگیر باشد یا نه.
آسیب به سیستم اشکی: در پارگی‌های سمت داخلیِ نقطه اشکی، احتمال پارگی کانالیکول اشکی وجود دارد. با شست‌وشو و سوندگذاری تأیید می‌شود.
وجود پارگی عضله بالابرنده: از علل پتوز ناشی از ضربه است. زخم پارگی باز می‌شود و وجود پارگی بررسی می‌شود.
میزان آسیب هر لایه: وضعیت پوست، عضله حلقوی چشم، صفحه تارسال، ملتحمه، عضله بالابرنده و عضله مولر به‌طور جداگانه ارزیابی می‌شود.
تحرک و شلی بافت‌های اطراف: در سالمندان شلی بافت بیشتر است و بازسازی آسان‌تر می‌شود.

Q در چه مواردی باید به پارگی کانالیکول در لاسیراسیون پلک مشکوک شد؟

در هر لاسیراسیون پلکی که در سمت داخلی نقطه اشکی قرار دارد، باید همیشه به پارگی کانالیکول مشکوک بود. این مورد با تست شست‌وشو یا سوندگذاری تأیید می‌شود و اگر پارگی ثابت شود، ترمیم در عرض 48 ساعت پس از آسیب مطلوب است.

3. علل و عوامل خطر

برداشتن تومور: شایع‌ترین علت. پس از برداشتن کارسینوم سلول بازال، کارسینوم سلول سنگفرشی، کارسینوم سباسه، ملانوم و موارد دیگر رخ می‌دهد¹⁾.
تروما: لاسیراسیون پلک. در تروماهای انفجاری، 41.6٪ از آسیب‌های چشم را لاسیراسیون پلک تشکیل می‌دهد.
سوختگی‌ها: انقباض اسکاری و چسبندگی پلک و کره چشم ناشی از سوختگی‌های شیمیایی و شعله‌ای²⁾.
ناهنجاری‌های مادرزادی: کلوبوما، سندرم گلدن‌هار، سندرم تریچر کالینز، سندرم فریزر.
پس از پرتودرمانی: نقص ناشی از فیبروز و نکروز بافت‌های اطراف.
یاتروژنیک: لاگوفتالموس و رتراکسیون اسکاری پلک پس از جراحی زیبایی³⁾.

4. تشخیص و روش‌های معاینه

شرح حال، معاینه چشمی و تصویربرداری

شرح حال و معاینه چشمی: عمق لاسیراسیون، وجود جسم خارجی و احتمال شکستگی اطراف اربیت را ارزیابی کنید.
سی‌تی‌اسکن: از اربیت، سر و صورت. برای بررسی اجسام خارجی و شکستگی‌ها ضروری است.

ارزیابی نقص

نقص را به‌صورت نظام‌مند طبقه‌بندی می‌کنند و آن را مبنای انتخاب روش جراحی قرار می‌دهند.

مورد ارزیابی	طبقه‌بندی / مواردی که باید تأیید شوند
عمق	تمام ضخامت / فقط لایه قدامی
اندازه	کوچک (25–50٪) / متوسط (50–75٪) / بزرگ (بیش از 75٪)
محل	داخلی، مرکزی یا خارجی؛ درگیری کانتوس داخلی یا کانتوس خارجی.

تأیید پارگی کانالیکول: با شست‌وشو از طریق نقطهٔ اشکی و وارد کردن بوجی تأیید می‌شود.
بررسی پارگی لواتور: زخم پاره‌شده را باز کنید و ببینید آیا عضله یا آپونوروز پاره شده است یا نه.
در صورت برداشت تومور: باید با برش منجمد حین عمل، منفی بودن حاشیه‌ها تأیید شود¹⁾.
طبقه‌بندی Spinelli-Jelks (۵ ناحیه اطراف حدقه): ناحیه ۱ (پلک بالا)، ناحیه ۲ (پلک پایین), ناحیه ۳ (گوشه داخلی چشم)، ناحیه ۴ (گوشه خارجی چشم)، ناحیه ۵ (بافت‌های اطراف)⁴⁾.

۵. روش‌های استاندارد درمان

اصول پایه درمان

در بازسازی پلک، دو لایه به‌طور جداگانه بازسازی می‌شوند: لایه قدامی (پوست و عضله حلقوی چشم) و لایه خلفی (تارس و ملتحمه). دست‌کم یکی از این دو لایه باید با فلپ دارای خون‌رسانی بازسازی شود و لایه دیگر می‌تواند پیوند آزاد باشد³⁾. گره‌های بخیه باید همیشه در سمت پوست قرار بگیرند تا از تحریک قرنیه جلوگیری شود.

بخیه زدن پارگی‌های پلک

بدون پارگی لبه پلک: لبه‌های زخم را دقیق کنار هم قرار دهید و بخیه کنید. اغلب نقص پوستی وجود ندارد.
با پارگی لبه پلک: ابتدا در لبه پلک با نایلون 6-0 بخیه موقت بزنید، سپس با پنس mosquito ثابت کنید و بعد تارس را با نایلون 6-0 بخیه کنید. خط مژه یا خط خاکستری را دقیق هم‌راستا کنید. اگر پارگی ملتحمه کره چشم وجود دارد، آن را بخیه کنید؛ اگر عضله مولر یا لواتور پلک پاره شده باشد، آن را هم بخیه کنید. اگر تاندون کانتال داخلی یا خارجی پاره شده باشد، آن را به جای اصلی خود ثابت کنید. پوست پلک را با نایلون 7-0 ببندید و ناحیه اطراف ابرو و ریشه بینی را با بخیه‌های مدفون نایلون 6-0 ببندید.
دبریدمان: تا حد امکان کم انجام شود. فقط بافت‌های به‌وضوح له‌شده یا آلوده را بردارید.
شست‌وشو و بی‌حسی: از بی‌حسی نفوذی با لیدوکائین 0.5–1.0% همراه با اپی‌نفرین استفاده کنید. اجسام خارجی مانند شن، گل و خرده‌شیشه را با سرم نمکی خارج کنید.

انتخاب روش بر اساس اندازه نقص

بر اساس اندازه نقص، روش جراحی را انتخاب کنید.

کوچک (25–50%)

بستن مستقیم: پس از برداشت گوه‌ای پنج‌ضلعی، از بخیه‌های عمودی مدفون ماترس (far-far-near-near-near-near-far-far) استفاده کنید. از Vicryl 6-0 استفاده شود.

کانتوتومی جانبی + کانتولیز: در صورت وجود کشش (33–50%) اضافه می‌شود.

متوسط (50–75%)

فلپ پیش‌رونده نیم‌دایره‌ای Tenzel: از کانتوس جانبی به سمت گیجگاهی به‌صورت نیم‌دایره پیش برده می‌شود. کانتوتومی جانبی + کانتولیز تحتانی انجام می‌شود. عیب: از دست رفتن مژه‌های جانبی.

فلپ McGregor: برای افزایش جابه‌جایی بافت در جهت عمودی، یک Z-plasty به انتهای فلپ Tenzel اضافه می‌شود.

بزرگ (بیش از 75%)

روش Cutler-Beard (نقص پلک بالا): فلپ پیش‌رونده تمام‌ضخامت دو مرحله‌ای از پلک پایین. پایه فلپ پس از 6 تا 8 هفته قطع می‌شود. عیب‌ها: لنف‌ادم، اکتروپیون پلک پایین، نبود مژه. به دلیل خطر آمبلیوپی، در بیماران تک‌چشم و شیرخواران ممنوع است.

فلپ تارسو-ملتحمه Hughes (نقص پلک پایین): فلپ از تارسوس پلک بالا (4 میلی‌متر بالاتر از لبه پلک) برداشته و پیش برده می‌شود. عیب‌ها: احتمال رتراکشن پلک بالا و قرمزی ناشی از خشکی ملتحمه.

فلپ Lid switch (نقص بزرگ پلک بالا): پلک پایین به‌صورت تمام‌ضخامت همراه با مژه‌ها جابه‌جا می‌شود. تنها روشی است که می‌تواند مژه فراهم کند. پایه فلپ پس از 2 تا 3 هفته قطع می‌شود.
فلپ چرخشی گونه Mustarde: برای بازسازی لایه قدامی در نقص‌های عمودی بزرگ مفید است.
فلپ گلابلار (Glabellar flap): بازسازی لامله قدامی برای نقص گوشه داخلی چشم. ترکیبی از فلپ V-Y و فلپ لوزی‌شکل. در یک مرحله انجام می‌شود.

انتخاب گرافت برای بازسازی لامله خلفی

ویژگی‌های گرافت‌های مورد استفاده برای بازسازی لامله خلفی در زیر آمده است.

گرافت	ویژگی‌ها	نکات اصلی
گرافت تارزوکنژنکتیوال	استاندارد طلایی. می‌توان آن را برای نقص‌هایی تا 75٪ از عرض پلک به کار برد	میزان عوارض: 43٪ در شرق‌آسیایی‌ها، 84٪ در سفیدپوستان (اکتروپیون و انتروپیون شایع‌ترین‌اند)⁵⁾
موکوپریوستوم کام سخت (HPM)	از نظر بافت‌شناسی شبیه بافت تارزوکنژنکتیوال است	به‌دلیل اپی‌تلیوم کراتینه‌شده ممکن است قرنیه را تحریک کند³⁾
غضروف گوش	نازک و الاستیک. پذیرش بلندمدت پیوند خوب است. جذب یا جمع‌شدگی قابل‌توجه پس از عمل ندارد.	از غضروف سپتوم انعطاف‌پذیرتر است و برداشت آن آسان‌تر است³⁾
موکوکارتیلایج سپتوم بینی	حاوی سلول‌های جامی و غدد مخاطی است و مخاط جایگزین فراهم می‌کند	پس از نازک‌سازی، برای هماهنگی با انحنای صفحه تارسال شکل داده می‌شود⁵⁾
مخاط دهان	بسیار الاستیک و پرخون‌رسانی	استحکام ساختاری پایین دارد؛ به‌تنهایی قابل استفاده نیست. باید همراه با غضروف به کار رود³⁾

روش‌های بازسازی لامله قدامی

پیوند تمام‌ضخامت پوست: نباید از پیوند پوست با ضخامت ناقص استفاده شود³⁾.
فلپ پروپلر: یک فلپ جزیره‌ای را حول محور خود 90 تا 180 درجه می‌چرخانند. می‌توان از فلپ‌های نازولبیال یا گونه‌ای استفاده کرد. عوارض کم است و تطابق رنگ و بافت خوب است. خطر اکتروپیون و رتراکشن پلک پایین کم است⁶⁾.
فلپ پیش‌روندهٔ V-Y پله‌ای: فلپ پیش‌روندهٔ V-Y پله‌ای از گونه. در هر 5 مورد هیچ عارضه‌ای نداشت. بافت سالم کمتری قربانی می‌شود و در زمان کوتاه قابل انجام است. کم‌تهاجمی‌تر از فلپ ماسترده⁷⁾.
فلپ مایوتارسوکوتانئوس: فلپ لایه‌ای جزیره‌ای با عضله حلقوی چشم به‌عنوان پدیکل. طوری طراحی می‌شود که با شیارهای پلک بالا و پایین هماهنگ باشد تا اسکار کمتر جلب توجه کند. لبه پلک (از جمله مژه‌ها) را می‌توان در مرکز نقص قرار داد⁸⁾.
فلپ نازولبیال: خون‌رسانی فراوان از شاخه‌های سوراخ‌گر شریان‌های فاسیال و زاویه‌ای. تطابق رنگ و بافت خوب است. اسکار ناحیه دهنده در داخل چین نازولبیال پنهان می‌شود⁴⁾.

ترمیم پارگی کانالیکول

در پارگی‌های پلک که در سمت داخلی نقطه اشکی قرار دارند، حتماً وجود پارگی کانالیکول را بررسی کنید.
ترمیم در 48 ساعت اول پس از آسیب ترجیح دارد.
بیهوشی عمومی ترجیح دارد (ورم ناشی از تزریق بی‌حسی موضعی شناسایی دو انتهای بریده را دشوار می‌کند).
پس از قرار دادن لوله سیلیکونی، کانالیکول را با 8-0 Vicryl یا نایلون بخیه بزنید. لوله معمولاً 1 تا 2 ماه در محل باقی می‌ماند.

افتادگی پلک تروماتیک

افتادگی پلک تروماتیک به نوروژنیک (آسیب عصب اکولوموتور یا سمپاتیک)، میوژنیک (پارگی لواتور یا آپونوروز)، آپونوروتیک و مکانیکی (اسکار) تقسیم می‌شود.

نوروژنیک و آپونوروتیک: تا 6 ماه پس از آسیب تحت نظر بگیرید و سپس جراحی را در نظر بگیرید.
اگر پارگی لواتور یا آپونوروز واضح باشد: بخیه‌زدن محل پارگی را امتحان کنید.

بی‌حسی

بی‌حسی موضعی: لیدوکائین 2% + اپی‌نفرین 1:80,000 تا 1:200,000. شروع اثر ظرف 5 دقیقه، مدت حدود 1 ساعت. اگر اثر طولانی‌تر لازم باشد، از مخلوط مساوی لیدوکائین و بوپیواکائین 0.5% استفاده می‌شود.
بی‌حسی سطحی: آمتوکائین 1%، اکسی‌بیوپروکائین 0.4%.
بی‌حسی عمومی: بی‌حسی عمومی برای ترمیم وسیع یا ترمیم کانالیکول اشکی اندیکاسیون دارد.

Q در بازسازی پلک، لایه قدامی و لایه خلفی چگونه به‌طور متفاوت استفاده می‌شوند؟

لایه قدامی (پوست و عضله حلقوی چشم) و لایه خلفی (تارس و ملتحمه) به‌طور جداگانه بازسازی می‌شوند. دست‌کم یکی از دو لایه باید با فلپ دارای خون‌رسانی بازسازی شود و لایه دیگر می‌تواند پیوند آزاد (ملتحمه-تارس، کام سخت، غضروف گوش، مخاط دهان و غیره) باشد. اگر هر دو لایه با پیوند آزاد استفاده شوند، خطر نکروز وجود دارد.

Q چه نوع پیوندهایی برای بازسازی لایه خلفی استفاده می‌شود؟

پیوند تارسو‌ملتحمه استاندارد طلایی است، اما در نقص‌هایی که بیش از 75% عرض پلک را درگیر می‌کنند استفاده از آن دشوار است. گزینه‌های جایگزین شامل موکوپریوستئوم کام سخت، غضروف گوش، موکوکارتیلاژ سپتوم بینی و مخاط دهان هستند. مخاط دهان استحکام ساختاری کمی دارد و به‌تنهایی قابل استفاده نیست؛ باید همراه با غضروف به‌کار رود.

6. پاتوفیزیولوژی و سازوکار دقیق بروز

آناتومی پلک

پلک از دو لایه تشکیل شده است: لایه قدامی (پوست و عضله حلقوی چشم) و لایه خلفی (تارس و ملتحمه)، و خط خاکستری مرز آن‌هاست.

تارس: بافت فیبری متراکم. طول 28–29 میلی‌متر، ضخامت 1 میلی‌متر. ارتفاع: پلک بالا 10 میلی‌متر، پلک پایین 3.5–5 میلی‌متر.
شکاف طبیعی پلکی: افقی 28 تا 30 میلی‌متر، عمودی 10 تا 11 میلی‌متر. گوشه خارجی چشم حدود 2 میلی‌متر بالاتر از گوشه داخلی است.
خون‌رسانی عروقی: شریان پلکی داخلی (شاخه‌ای از شریان چشمی) و شریان پلکی خارجی (شاخه‌ای از شریان اشکی) به هم متصل می‌شوند و قوس شریانی حاشیه‌ای (در فاصله ۲ تا ۳ میلی‌متر از لبه پلک) و قوس شریانی محیطی را تشکیل می‌دهند.
تخلیه لنفاوی: بیشتر پلک بالا و نیمه خارجی پلک پایین → غدد لنفاوی جلوی گوش. بخش داخلی پلک بالا و نیمه داخلی پلک پایین → غدد لنفاوی زیر فک پایین.

اهمیت عملکردی لایه خلفی

لایه خلفی سه عملکرد دارد: حمایت مکانیکی (تارس)، سطح مخاطی صاف (ملتحمه) و ترشح چربی (غدد میبومین)⁵⁾.

ملتحمه: از اپی‌تلیوم ستونی مطبقِ غیرکراتینه و سلول‌های جامی (۵ تا ۱۰٪) تشکیل شده است. ترشح موسین لایه اشکی را پایدار می‌کند⁵⁾.
غدد میبومین: غدد چربی آسینار شاخه‌دار. آن‌ها چربی‌ها (meibum) را ترشح می‌کنند و تبخیر اشک را کاهش می‌دهند⁵⁾.
لزوم بازسازی با فلپ: دست‌کم یک لایه باید با فلپی که خون‌رسانی دارد بازسازی شود، وگرنه نکروز رخ می‌دهد³⁾.

7. تازه‌ترین پژوهش‌ها و چشم‌اندازهای آینده (گزارش‌های مرحله پژوهش)

ماتریکس درمال بدون سلول (ADM)

ADM مشتق از انسان، خوک و گاو به‌عنوان پیوند فاصله‌دهندهٔ لایهٔ خلفی مورد مطالعه قرار گرفته است. اثربخشی و ایمنی آن در مطالعات بالینی سطح II تا III نشان داده شده است.

در گزارشی که نرخ متوسط انقباض را مقایسه می‌کرد، ADM برابر 57٪ و مخاط کام برابر 16٪ بود⁵⁾. از نظر انقباض، ADM از مخاط کام ضعیف‌تر است، اما این مزیت را دارد که از عوارض محل اهداکننده جلوگیری می‌کند.

TarSys (زیرمخاط روده باریک خوکیِ بدون سلول)

این یک مادهٔ زنوگرافت است که حاوی کلاژن‌های نوع I، III و IV می‌باشد. نگرانی‌ها دربارهٔ عفونت و پاسخ التهابی همچنان باقی است⁵⁾.

معادل تارسالِ مهندسی بافت

یک رویکرد مهندسی بافت با استفاده از PLGA + سلول‌های بنیادی مزانشیمی مغز استخوان + DNA پلاسمیدی TGF-β1 در حال بررسی است.

در مطالعه‌ای روی مدل خرگوش (Dai 2019)، 8 هفته پس از پیوند، رسوب ECM و تشکیل آسینیِ غدهٔ میبوم تأیید شد⁵⁾.

داربست زیست‌چاپی سه‌بعدی

روشی در حال مطالعه است که در آن داربست PCL با ماتریکس بدون‌سلولِ حاصل از سلول‌های بنیادی مزانشیمیِ مشتق از بافت چربی پوشانده می‌شود و سلول‌های غدهٔ سباسهٔ SZ95 روی آن کشت می‌شوند.

در مطالعهٔ Chen و همکاران، یک ماه پس از پیوند زیرجلدی در موش‌های nude، ساختارهای شبه‌آسینیِ غدهٔ میبوم و ترشح لیپیدهای خنثی تأیید شد⁵⁾.

پلیمرهای سنتزی

پژوهش با استفاده از پلیمرهای مصنوعی مانند PLA، PCL، PLGA و PPF در حال پیشرفت است. یافته‌ها در مدل‌های حیوانی از رشد سلول‌های گابلت در ترمیم ملتحمه حمایت می‌کنند. گفته می‌شود کوپلیمر PPF-HEMA نسبت به ADM واکنش التهابی کمتری ایجاد می‌کند و نفوذ بافتی بهتری دارد⁵⁾.

پیوند غشای آمنیوتیک دسلولاریزه

این روش دارای ویژگی‌های ضد رگ‌زایی، ضدالتهابی و ضداسکار است. این روش پرکاربردترین جایگزین برای بازسازی ملتحمه است. طی ۳ تا ۶ هفته اپی‌تلیالیزه می‌شود و ظرف ۶ ماه جذب می‌شود⁵⁾.

8. منابع

Irawati Y, Paramita C, Daniel H. Challenging eyelid reconstruction in malignancies: Case reports. Annals of medicine and surgery (2012). 2021;71:102987. doi:10.1016/j.amsu.2021.102987. PMID:34840748; PMCID:PMC8606691.
Pinto A, Caneira M, Caneira F, Conduto D, Gouveia C.. Optimizing Surgical Correction of Symblepharon Secondary to Lower Eyelid Burn Scar. Cureus. 2024;16(12):e75933. doi:10.7759/cureus.75933. PMID:39830575; PMCID:PMC11740195.
Miotti G, Zeppieri M, Rodda A, Salati C, Parodi PC.. How and when of eyelid reconstruction using autologous transplantation. World J Transplant. 2022;12(7):175-183. doi:10.5500/wjt.v12.i7.175. PMID:36051449; PMCID:PMC9331409.
Malviya V, Goyal S, Bansal V.. Reconstruction of Lower Eyelid with Nasolabial Flap for Anterior Lamella and Turnover Flap for Posterior Lamella. Surg J (N Y). 2022;8(1):e56-e59. doi:10.1055/s-0041-1742177. PMID:35136838; PMCID:PMC8813331.
Yan Y, Ji Q, Fu R, Liu C, Yang J, Yin X, et al. Biomaterials and tissue engineering strategies for posterior lamellar eyelid reconstruction: Replacement or regeneration?. Bioengineering & translational medicine. 2023;8(4):e10497. doi:10.1002/btm2.10497. PMID:37476060; PMCID:PMC10354782.
Hayat N, Jan S, Aslam S, Asghar MS.. Outcomes of Propeller Flap in Eyelid Reconstruction. Cureus. 2021;13(4):e14509. doi:10.7759/cureus.14509. PMID:34079657; PMCID:PMC8159342.
Yamashita K, Shimada K, Aoki K, Ito N, Komiya T, Ida Y, Usui Y, Goto H, Matsumura H.. Step ladder VY advancement flap for lower eyelid reconstruction after resection eyelid malignant tumors. Int Ophthalmol. 2024;44(1):296. doi:10.1007/s10792-024-03203-9. PMID:38951372; PMCID:PMC11217083.
Takasu H, Yagi S, Taguchi S, Furukawa S, Ono N, Shimomura Y.. Lower Eyelid Reconstruction Using a Myotarsocutaneous Flap while Considering the Superior and Inferior Palpebral Sulci. Plast Reconstr Surg Glob Open. 2022;10(3):e4147. doi:10.1097/gox.0000000000004147. PMID:35317459; PMCID:PMC8929522.