نابینایی گذرا ناشی از تلفن هوشمند (TSB) از دست دادن گذرای بینایی یک چشم است که هنگام نگاه کردن به تلفن هوشمند در تاریکی و در حالت خوابیده به پهلو رخ میدهد.
هنگامی که برای اولین بار در مقالات علمی گزارش شد، همه موارد گزارش شده شامل استفاده از تلفن هوشمند در تاریکی و در حالت خوابیده به پهلو قبل از خواب و متعاقباً احساس از دست دادن بینایی برای چند دقیقه پس از خاموش کردن صفحه بود. علت یک بیماری ارگانیک نبود، بلکه یک پدیده فیزیولوژیک طبیعی به نام تفاوت تطابق نوری بین دو چشم بود.
اهمیت بالینی آن در نیاز به افتراق از بیماریهای جدی مانند TIA و مولتیپل اسکلروزیس است. همچنین ارتباط آن با خستگی دیجیتال چشم (DES) از جمله خشکی چشم نیز اشاره شده است 1).
بله، ممکن است. مواردی گزارش شده است که پس از نگاه کردن به تلفن هوشمند در اتاق تاریک در حالی که یک چشم با بالش پوشانده شده است، پس از خاموش کردن صفحه، بینایی چشم پوشیده شده به طور موقت از دست میرود. این به دلیل تفاوت طبیعی در تطابق نوری است و بیماری نیست.
شرایط معمول بروز و ویژگیهای علائم به شرح زیر است.
حتی اگر در زمان شروع علائم آزمایش انجام شود، همه یافتهها در محدوده طبیعی قرار دارند.
شرایط شروع
خوابیدن به پهلو در تاریکی: یک چشم بهطور فیزیکی توسط بالش یا بازو مسدود شده است.
استفاده از تلفن هوشمند: خیره شدن به صفحهای با روشنایی بالا برای چند دقیقه یا بیشتر.
پس از خاموش کردن صفحه: زمانی که از دست دادن بینایی در چشم مسدود شده ظاهر میشود.
ویژگیهای علائم
یکطرفه و گذرا: فقط در چشم مسدود شده، در عرض چند ثانیه تا چند دقیقه بهبود مییابد.
بدون درد: با درد چشم یا سردرد همراه نیست.
عودکننده: ممکن است در شرایط مشابه تکرار شود.
یافتههای آزمایشگاهی
بینایی و فشار چشم: در محدوده طبیعی.
فوندوسکوپی و MRI: هیچ ناهنجاری ساختاری وجود ندارد.
الکترورتینوگرافی: ممکن است کاهش موقت دامنه موج B در چشم مسدود شده مشاهده شود.
هنگامی که یک چشم به طور فیزیکی مسدود شده و چشم دیگر برای مدت طولانی به صفحه روشن گوشی هوشمند خیره شود، تفاوت زیادی در میزان تطابق با نور بین دو چشم ایجاد میشود.
بلافاصله پس از خاموش کردن صفحه، چشم مسدودشده نمیتواند فوراً با محیط تاریک سازگار شود و به صورت از دست دادن موقت بینایی احساس میشود. این پدیده یک واکنش فیزیولوژیک طبیعی است و به شبکیه یا عصب آسیب نمیزند.
خستگی دیجیتال چشم (DES) یک عارضه شایع استفاده طولانی مدت از گوشی هوشمند است و ارتباط آن با از دست دادن موقت بینایی اشاره شده است1).
تشخیص با شرح حال دقیق انجام میشود. تأیید شرایط معمول بروز (محیط تاریک، وضعیت خوابیده به پهلو، مسدود شدن یک چشم، استفاده از گوشی هوشمند) بسیار مهم است.
بیماریهایی که نیاز به تشخیص افتراقی دارند در زیر آورده شده است.
| بیماری | ماهیت از دست دادن بینایی | سایر یافتهها |
|---|---|---|
| نابینایی گذرا ناشی از تلفن هوشمند | یک چشم، چند ثانیه تا چند دقیقه | آزمایش طبیعی |
| آموروزیس فوگاکس | یک چشم، چند ثانیه تا ۳۰ دقیقه | بیماری عروقی |
| NA-AION | مداوم، یک چشم | ادم عصب بینایی2) |
| اسکوتوم سوسوزن | هر دو چشم، با علائم مثبت | سابقه میگرن |
TSB همیشه دارای شرایط بروز معمولی (مکان تاریک، خوابیدن به پهلو، بستن یک چشم، استفاده از تلفن هوشمند) است و در همان شرایط تکرار میشود. بدون علائم عصبی است و در افراد جوان بدون عوامل خطر عروقی شایع است. در صورت مشکوک بودن به TIA یا آموروزیس فوگاکس، سونوگرافی کاروتید یا ارزیابی قلبی لازم است، اما در صورت مطابقت با TSB میتوان از آزمایشهای اضافی اجتناب کرد.
TSB یک واکنش فیزیولوژیک طبیعی است و نیازی به درمان ندارد. پیشآگهی خوب است و هیچ آسیب بینایی ارگانیکی باقی نمیگذارد.
برای پیشگیری از عود، اصلاح عادات زیر مؤثر است:
تنظیمات محیطی
استفاده در مکان روشن: از استفاده از تلفن هوشمند در مکان تاریک خودداری کنید.
استفاده از نور غیرمستقیم: هنگام استفاده قبل از خواب، چراغ مطالعه را روشن کنید.
بهبود وضعیت بدن
استفاده در حالت خوابیده به پشت یا نشسته: از خوابیدن به پهلو که یک چشم را میپوشاند خودداری کنید.
استفاده با هر دو چشم باز: وضعیت بدن را طوری تنظیم کنید که یک چشم بسته نشود.
تنظیمات دستگاه
استفاده از حالت تاریک: کاهش روشنایی صفحه نمایش، تفاوت تطابق را کاهش میدهد1).
تنظیم خودکار روشنایی: از تنظیم روشنایی متناسب با نور محیط استفاده کنید.
حالت تاریک با کاهش روشنایی صفحه، انتظار میرود تفاوت تطابق نوری بین دو چشم در محیط تاریک را کاهش دهد1). با این حال، مطمئنترین پیشگیری، اجتناب از وضعیت خوابیده به پهلو با یک چشم بسته است.
مکانیسم اصلی این بیماری در تفاوت بین رنگزدایی و بازترکیب رنگدانه نوری (رودوپسین) در سلولهای گیرنده نوری شبکیه نهفته است.
مقایسه وضعیت چشم پوشیده و چشم نگاهکننده در زیر نشان داده شده است.
| وضعیت | چشم پوشیده (چشم مبتلا) | چشم نگاهکننده |
|---|---|---|
| هنگام استفاده از گوشی | در حال تطابق با تاریکی | تطابق با روشنایی و رنگزدایی رودوپسین |
| بلافاصله پس از خاموش شدن صفحه | تأخیر در بهبود → از دست دادن بینایی | تطابق طبیعی با تاریکی |
رودوپسین در اثر نور از 11-cis-retinal به all-trans-retinal ایزومریزه میشود (محو میشود) و در تاریکی دوباره به رودوپسین بازسازی میشود. این بازسازی چند دقیقه طول میکشد.
در چشم نگاهکننده، قرار گرفتن طولانی مدت در معرض روشنایی زیاد باعث محو شدن مقدار زیادی رودوپسین میشود، اما در تاریکی، تطابق با تاریکی به طور طبیعی پیش میرود. از سوی دیگر، چشم پوشیده شده با وجود قرار گرفتن در تاریکی، به دلایلی مدار تطابق با تاریکی به تأخیر میافتد و پس از خاموش شدن صفحه، هنگامی که ناگهان در معرض تاریکی قرار میگیرد، نمیتواند فوراً عملکرد بینایی را اعمال کند.
در الکترورتینوگرافی، کاهش موقت دامنه موج B در چشم پوشیده شده تأیید شده است که شواهد عینی از مهار موقت عملکرد سلولهای گیرنده نوری از طریق سلولهای دوقطبی است.
مکانیسم آن اساساً با NA-AION (نوروپاتی ایسکمیک قدامی بینایی غیرشریانی) متفاوت است و در TSB هیچ گونه ایسکمی، التهاب یا آسیب ساختاری دخیل نیست 2).
تحقیقات در مورد تأثیر نور آبی ساطع شده از صفحه نمایش گوشیهای هوشمند بر سلولهای گیرنده نوری در حال پیشرفت است. در مورد تأثیرات طولانی مدت فیلترهای کاهش نور آبی و حالت تاریک بر عملکرد بینایی، هنوز شواهد کافی جمعآوری نشده است 1).
DES مجموعهای از علائم مرتبط با استفاده طولانی مدت از گوشیهای هوشمند و رایانه است و نوسانات موقت بینایی به عنوان یکی از علائم آن در نظر گرفته میشود. در گزارش DES از TFOS (انجمن لایه اشکی و سطح چشم)، ارتباط بین استفاده از دستگاههای دیجیتال و از دست دادن موقت بینایی مطرح شده است، اما دادههای اپیدمیولوژیک طولانی مدت کافی نیست 1).
در حال حاضر هیچ دستورالعمل پیشگیری مشخصی وجود ندارد. اگر تحقیقات طولانی مدت در مورد DES جمعآوری شود، ممکن است دستورالعملهای مبتنی بر شواهد در مورد وضعیت بدنی توصیه شده و تنظیم روشنایی هنگام استفاده از گوشی هوشمند تدوین شود 1).
